Archive for the ‘Pegada ecolóxica’ Category

riscos e problemas ambientais; natureza e medio ambiente

22 Outubro, 2012

TEMA 6. RISCOS E PROBLEMAS AMBIENTAIS: “REPERCUSIÓNS AMBIENTAIS DA ACCION HUMANA (CONTAMINACIÓN, CAMBIO CLIMÁTICO, PEGADA ECOLÓXICA)

Na actualidade moitas actividades humanas levan consigo grandes e graves consecuencias non desexadas, especialmente sobre o medio: a contaminación e o cambio climático quizais sexan dúas das máis preocupantes, por esta razón ás veces é necesario realizar avaliacións de impacto ambiental.

A contaminación é unha das maiores consecuencias ambientais e sociais negativas que teñen as actividades humanas. Supón a introdución, nun medio calquera, dunha substancia en cantidade abonda como para provocar algún dano ou desequilibrio, irreversible ou non, e que pode ser perxudicial para a saúde, para a seguridade ou o benestar da poboación ou para a vida vexetal ou animal.

A contaminación clasíficase segundo os medios aos que afecta:

Contaminación atmosférica. Os principais contaminantes (en especial o dióxido de carbono) proceden de procesos de combustión en actividades de transporte, industrias, xeración de enerxía eléctrica e calefaccción doméstica, así como da evaporación de disolventes orgánicos e das emisións de gases, que orixinaron un buraco na capa de ozono.

Contaminación da auga. Xeralmente a contaminación de ríos, mares e augas subterráneas provén de verteduras e refugallos industriais (con presenza de metais e de augas con elevada temperatura) así como de augas residuais non tratadas procedentes do saneamento de vilas e cidades. As industrias españolas recoñecen oficialmente que cada ano verten máis de 1.200.000 toneladas de substancias contaminantes á auga.

Contaminación do solo. Aparece logo da aplicación de insecticidas, por filtracións ou roturas de canalizacións de augas residuais e produtos industriais. Os produtos químicos máis habituais son os derivados de petróleo, disolventes, insecticidas e metais pesados. Este tipo de contaminación está estreitamente relacionado co nivel de industrialización. A súa acción pode ser directa ou ben ao entrar en contacto con cursos de auga potable.

A contaminación tamén se pode clasificar en función do método contaminante ambiental. Así podemos distinguir entre:

Contaminación química. Significa a introdución de substancias potencialmente perigosas para a saúde e para o ámbito da terra, nos alimentos, no aire ou na auga. Por exemplo, o uso excesivo de insecticidas agrícolas pode afectar os acuíferos e repercutir na saúde humana.

Contaminación radiactiva. Derivada da dispersión de materiais radioactivos, como o uranio enriquecido, usados en instalacións médicas ou de investigación, en reactores nucleares de centrais enerxéticas, en probas atómicas, e que se produce por accidente (como o de 1986 en Chernóbil, Ucraina) ou pola manipulación de residuos radiactivos.

Contaminación acústica. É a contaminación debida ao ruído, ao son excesivo ou molesto provocado polas fábricas, os medios de transporte ou certas actividades de lecer. Pode provocar malestar, irritabilidade, insomnio e xordeira parcial. Se ben o ruido no se acumula nin se traslada, nin se mantén no tempo, coma as outras contaminacións, pode causar danos na calidade de vida das persoas e no medio. Algúns ruídos da cidade están por riba do principio da dor ao son (uns 120 decibelios).

Contaminación térmica. Ten lugar no momento en que un proceso vén modificar a temperatura do medio de forma prexudicial, por exemplo debido á vertedura de auga quente nun río: o incremento da temperatura dininúe a solubilidade do osíxeno na auga, polo que pode provocar unha gran mortaldade de peixes.

Contaminación electromagnética. É a producida a partir das radiacións xeradas por equipos electrónicos e por instalacións eléctricas. Ademais de crear problemas nos aparellos eléctricos e na transmisión de datos, pode afectar a saúde humana; neste sentido, as antenas de telefonía móbil son unha fonte constante de polémica.

Contaminación luminosa. Refírese ao resplandor de luz difundido no ceo nocturno e producido pola luz artificial procedente das cidades, dos vehículos e doutras infraestructuras. Obriga a moitas especies animais e vexetais a cambiar os seus hábitos nocturnos.

Contaminación visual. Prodúcese cando a abundancia, a desorde ou o tipo de elementos que se achan na paisaxe deterioran a súa estética. De forma consciente ou non, esta contaminación créanos malestar e afecta a nosa calidade de vida.

A contaminación xera graves danos, atenta contra a vida das persoas, animais e plantas e deteriora o noso planeta cada vez con máis intensidade. A delimitación e limpeza das zonas contaminadas adoitan ser tarefas que consomen moito tempo e diñeiro. A actual lexislación española incorpora o delito ecolóxico a través do que se pode condenar (mesmo con prisión) aos que contaminen de xeito reiterado e consciente.

Segundo un estudo de Greenpeace, en España a contaminación ten unha relación directa coa incidencia de enfermidades e a mortalidade: no noso país morren prematuramente 16.000 persoas ao ano por efecto da contaminación atmosférica. Iso supón dez veces máis que a mortalidade que producen anualmente os accidentes de tráfico. Ademais, nas zonas máis industrializadas determinadas enfermidades coma o cancro, tamén inciden de forma de forma máis intensa, o qu evidencia unha relación directa entre contaminación industrial e enfermidades. En España 4.000 traballadores morren cada ano pola exposición a substancias químicas e máis de 33.000 enferman pola mesma causa.

………………………………………………………..

O cambio climático é a modificación que sofre o clima en relación ao paso do tempo e a nivel global. Sobre o clima inflúen moitos fenómenos: a órbita da Terra, o tipo e cantidade de insolación, a composición da atmósfera, a disposición dos continentes, as correntes mariñas. Ao longo da historia do noso planeta estes fenómenos foron variando de forma natural, así que, certamente, sempre existiron cambios climáticos.

Os seres humanos son un máis dos axentes que poden influir no cambio climático. Se ben durante moitos séculos a súa influencia foi moi reducida, nos últimos anos a cantidade e a intensidade das accións humanas sobre o planeta son tantas que están a inducir a notables transformacións das condicións climáticas e, o que é peor, a unha gran velocidade, o que impide a adaptación da natureza ás novas circunstancias. Para se referir ao cambio de orixe humana, úsase tamén a expresión cambio climático antropoxénico, as accións humanas de hoxe non só están a condicionar o clima a longo prazo senón no futuro máis próximo.

O efecto invernadoiro e o quentamento global. A enerxía solar quenta o solo terrestre, que devolve unha parte (un 37,5%) desa enerxía ao espacio exterior mentres que o resto é retido polos gases das capas superiores da atmósfera, producindo o seu quentamento. É o que se chama efecto invernadoiro xa que funciona igual que os cristais dun invernadoiro de xardinaría pero esta vez desenvolvéndose de forma natural: de aí o nome e o paralelismo. De feito, sen este efecto a temperatura media na Terra sería duns -22ºC: os océanos poderían conxelarse e a vida humana sería imposible tal como a coñecemos agora. Grazas ao efecto invernadoiro, a temperatura media é de 14ºC. O preocupante é que nos últimos tempos a proporción dos gases que provocan este efecto (CO2, metano e clorofluorcarbonatos ou CFC, entre outros) se elevou enormemente de xeito que impide que saia ao espacio exterior parte da enerxía que emite a superficie da Terra. Como consecuencia, elévase a temperatura da atmosfera, empezando así un proceso de quentamento global e de cambio climático antropoxénico.

O quentamento global e os océanos. O aumento global da temperatura ten un efecto directo nos océanos. Desde o ano 1960 a temperatura media dos océanos aumentou 0,1ºC, pero as augas do océano Antártico fixérono en 0,2ºC. Iso, unido ao aumento da temperatura do aire, fai que se provoque o desxeo de grandes placas xeadas nas zonas ártica e antártica, así como tamén o dos glaciares terrestres. As prediccións indican que, se non cambian as condicións, antes do ano 2050 o volume de xeo dos glaciares diminuiría en máis de 60%: o desxeo estimado de Groenlandia é duns 240 km3 ao ano. Co ascenso da temperatura global, a auga dos océanos tende a expandirse e a reducir a súa enorme capacidade de absorción de CO2, ademais de afectar ecosistemas básicos como o das algas, que están na base da cadea trófica dos animais mariños. O aumento de temperatura dos océanos pode transformar de xeito total non soamente o ritmo e forza das correntes senón a súa influencia non continentes. Algúns científicos aseguran que o incremento na forza de furacáns e tifóns e a virulencia de certas tormentas tamén é debido a estas alteracións térmicas.

Alcance do cambio climático. Hai quen minimiza as causas e os efectos do quentamento global e do cambio climático, argumentando que a natureza, por ela mesma, provoca tamén episodios de quentamento global (debido ás erupcións volcánicas que lanzan á atmósfera millóns de toneladas de carbón e gases) e de cambio climático (a Terra observou períodos glaciares con anterioridade). Pero a deferenza é que agora a causa esencial é a acción humana e que o ritmo acelerado lle impide á natureza non só a rexeneración natural dos gases senón a adaptación lenta e serena ás novas circunstancias: as consecuencias son imprevisibles.

Corenta e seis observatorios de entre os cincuenta situados nas capitais provinciais detectaron un aumento de 1,63ºC de media anual no período 1971-2008. No que se refire á precipitación invernal (a que ten maior capacidade de xerar recursos hídricos aproveitables) neste mesmo período amosa un descenso do 34,3%, mentres que o número de días de neve baixa nun 41%. Pola contra, dáse unha alza sen excepción no número de días con temperatura media maior de 15ºC, o que indica unha tendencia ao aumento das vagas de calor, tanto en frecuencia coma en severidade.

…………………………………………………………..

A chamada pegada ecolóxica é un indicador de sustentabilidade que resume, para cada individuo, cal é a área necesaria para producir os recursos que utiliza e para asimilar os regugallos que xera. O seu obxectivo consiste en avaliar o impacto sobre o planeta nun determinado modo de vida.

A biocapacidade do planeta por cada habitante estimouse en 1,8 ha, ou o que é o mesmo, se tivésemos que repartir o terreo porductivo da Terra en partes iguais, a cada uno dos máis de 6.500 millóns de habitantes, corresponderíanlles 1,8 ha para satisfacer todas as súas necesidades durante un ano. Malia o anterior, cada ser humano está gastando a cantidade de 2,23 ha, polo que, a nivel global, se consomen máis recursos e se xeran máis refugallos dos que o planeta pode xerar e admitir. Segundo os datos da última análise da pegada ecolóxica dos españois, cada habitante necesita como media 6,4 ha de territorio para satisfacer os seus consumos e absorber os seus residuos, que é case o triplo do que España se pode permitir.

TOMADO de:
http://noespazoenotempo.webnode.es/tema-6-riscos-e-problemas-ambientais/tema/

REPERCUNSIONS AMBIENTAIS 2015 BIS

PAU SETEMBRO 2012 OPCIÓN A

Desarrolle el tema guiado por los siguientes apartados (puntuación máxima 4 puntos): Tema “Repercusiones ambientales de la acción humana: a) Contaminación. b) Cambio climático. c) Huella ecológica.

Na actualidade, moitas actividades humanas levan consigo grandes e graves consecuencias non desexadas, especialmente sobre o medio: a contaminación e o cambio climático quizais sexan dúas das máis preocupantes, por esta razón ás veces é necesario realizar avaliacións de impacto ambiental. A contaminación é unha das maiores e máis negativas consecuencias ambientais e sociais que teñen as actividades humanas. Supón a introdución, nun medio calquera, dunha substancia en cantidade abonda como para xerar algún dano ou desequilibrio, irreversible ou non, e que pode ser prexudicial para a saúde, para a seguridade ou o benestar da poboación ou para a vida vexetal ou animal.

A contaminación clasifícase segundo os medios aos que afecta:

Contaminación atmosférica. Os principais contaminantes (en especial o dióxido de carbono) proceden de procesos de combustión en actividades de transporte, industrias, xeración de enerxía eléctrica e calefacción doméstica, así como da evaporación de disolventes orgánicos e das emisións de gases, que orixinaron un buraco na capa de ozono.

Contaminación da auga. Xeralmente a contaminación de ríos, mares e augas subterráneas provén de verteduras e refugallos industriais (con presenza de metais e de augas con elevada temperatura) así como de augas residuais non tratadas procedentes do saneamento de vilas e cidades.

Contaminación do solo. Aparece logo da aplicación de insecticidas, por filtracións ou roturas de canalizacións de augas residuais e produtos industriais.

A contaminación tamén se pode clasificar en función do método contaminante ambiental. Así, podemos distinguir entre:

Contaminación química. Significa a introdución de substancias potencialmente perigosas para a saúde e para o ámbito da terra, nos alimentos, no aire ou na auga.

Contaminación radioactiva. Derivada da dispersión de materiais radioactivos, como o uranio enriquecido, usados en instalacións médicas ou de investigación, en reactores nucleares de centrais enerxéticas, en probas atómicas.

Contaminación acústica. É a contaminación debida ao ruído, ao son excesivo ou molesto causado polas fábricas, os medios de transporte ou certas actividades de lecer.

Contaminación térmica. Ten lugar no momento en que un proceso vén a modificar a temperatura do medio de forma prexudicial, por exemplo debido á vertedura de auga quente nun río: o incremento da temperatura diminúe a solubilidade do osíxeno na auga, polo que pode xerar unha gran mortaldade de peixes.

Contaminación electromagnética. É a producida a partir das radiacións xeradas por equipos electrónicos e por instalacións eléctricas.

Contaminación luminosa. Refírese ao resplandor de luz difundido no ceo nocturno e producido pola luz artificial procedente das cidades, dos vehículos e doutras infraestruturas.

Contaminación visual. Prodúcese cando a abundancia, a desorde ou o tipo de elementos que se achan na paisaxe deterioran a súa estética.

O cambio climático é a modificación que sofre o clima en relación ao paso do tempo e no ámbito global. Sobre o clima inflúen moitos fenómenos: a órbita da Terra, o tipo e cantidade de insolación, a composición da atmosfera, a disposición dos continentes, as correntes mariñas. Ao longo da historia do noso planeta estes fenómenos foron variando de forma natural, así que, certamente, sempre existiron cambios climáticos. Os seres humanos son un máis dos axentes que poden influír no cambio climático. Inda que durante moitos séculos a súa influencia foi moi reducida, nos últimos anos a cantidade e a intensidade das accións humanas sobre o planeta son tantas, que están a inducir notables transformacións das condicións climáticas e, o que é peor, a unha gran velocidade, o que impide a adaptación da natureza ás novas circunstancias. Para se referir ao cambio de orixe humana, úsase tamén a expresión cambio climático antropoxénico: as accións humanas de hoxe non só están a condicionar o clima a longo prazo senón no futuro máis próximo.

Entre os elementos que inflúen no cambio climático cabe citar:

O efecto invernadoiro e o quecemento global. A enerxía solar quenta o solo terrestre, que devolve unha parte (un 37,5%) desa enerxía ao espazo exterior mentres que o resto é retido polos gases das capas superiores da atmosfera, producindo o seu quecemento. É o que se chama efecto invernadoiro xa que funciona igual que os cristais dun invernadoiro de xardinaría pero esta vez desenvolvéndose de forma natural: de aí o nome e o paralelismo. O preocupante é que nos últimos tempos a proporción dos gases que producen este efecto (CO2, metano e clorofluorcarbonatos ou CFC, entre outros) se elevou enormemente, de xeito que impide que saia ao espazo exterior parte da enerxía que emite a superficie da Terra. Como consecuencia, elévase a temperatura da atmosfera, empezando así un proceso de quecemento global e de cambio climático antropoxénico.

O quentamento global e os océanos. O aumento global da temperatura ten un efecto directo nos océanos. Desde o ano 1960 a temperatura media dos océanos aumentou 0,1ºC, pero as augas do océano Antártico fixérono en 0,2ºC. Iso, unido ao aumento da temperatura do aire, fai que se orixine o desxeo de grandes placas xeadas nas zonas ártica e antártica, así como tamén o dos glaciares terrestres.

A chamada pegada ecolóxica é un indicador de sustentabilidade que resume, para cada individuo, cal é a área necesaria para producir os recursos que utiliza e para asimilar os refugallos que xera. O seu obxectivo consiste en avaliar o impacto sobre o planeta nun determinado modo de vida.

A biocapacidade do planeta por cada habitante estimouse en 1,8 ha, ou o que é o mesmo, se tivésemos que repartir o terreo produtivo da Terra en partes iguais, a cada un dos 7.000 millóns de habitantes, corresponderíanlles 1,8 ha para satisfacer todas as súas necesidades durante un ano. Malia o anterior, cada ser humano está gastando a cantidade de 2,23 ha, polo que, globalmente, se consomen máis recursos e se xeran máis refugallos dos que o planeta pode xerar e admitir.

http://ciug.cesga.es/PDF/xeografcriset12.pdf

LIGAZÓNS PROPOSTAS POLA CIUG:

http://www.02.ign.es/espmap/mapas_conta_bach/Contam_Mapa_02.htm

http://www.consumer.es/web/es/medio_ambiente/urbano/2002/11/27/140010.php

http://www.02.ign.es/espmap/mapas_riesgos_bach.htm

LECTURA RECOMENDADA (IGN.ES)

CONTAMINACIÓN E RESIDUOS. A CONTAMINACIÓN EN ESPAÑA

La contaminación ambiental es uno de los aspectos de la problemática ambientalespañola, que se deriva de nuestro actual modelo de desarrollo. Cuando se habla de contaminación ambiental se hace referencia a la presencia en el ambiente de cualquier agente, o combinación de agentes (físicos, químicos o biológicos), en formas y concentraciones que puedan resultar nocivos para la salud, el bienestar de la población o perjudiciales para la vida vegetal o animal. En función del medio afectado, la contaminación puede tener diferente denominación: contaminación hídrica (agua), contaminación atmosférica (aire) y contaminación del suelo.

El agua es uno de los recursos más importantes con el que contamos, no está exenta de problemas y su calidad puede verse fácilmente alterada. En España la contaminación de las aguas subterráneas resulta, principalmente, de los vertidos urbanos, de la industria o de la infiltración de los fertilizantes depositados en el suelo, procedentes de la agricultura intensiva, y por las deyecciones del ganado. En ambos casos, los niveles de nitratos que adquiere el agua pueden ser tan elevados que constituyen una seria amenaza para la salud humana. Junto con los nitratos, otro de los compuestos significativos a la hora de evaluar la calidad de las aguas es el amonio, que se incorpora al agua procedente de las redes de saneamiento. En la actualidad la situación de los ríos españoles por contaminación orgánica es muy diversa. La contaminación de los ríos se expresa mediante el “índice de calidad general” (I.C.G.). Este índice se elabora combinando los resultados de las mediciones de 23 parámetros que influyen en la composición, posible toxicidad, capacidad de albergar la vida, fenómenos de eutrofización u otros rasgos de los que depende la calidad de las aguas fluviales.

Igualmente, la explotación irracional del recurso agua pone con frecuencia en peligro su calidad o su disponibilidad. La extracción de las aguas subterráneas por encima de los niveles de recarga produce una disminución de los niveles freáticos, da lugar a la salinización de las aguas, como ocurre en las zonas costeras, empeora la calidad de las mismas y altera hábitats tan importantes para la vida como los humedales. En el territorio español las subcuencas más gravementesobreexplotadas se sitúan en el tercio sureste de la Península y en ambos archipiélagos, coincidiendo con las regiones donde el balance hídrico es más desfavorable y en las que existen importantes acuíferos.

Por su parte, la causa del actual deterioro de la calidad del aire son las emisiones de contaminantes a la atmósfera. Los elevados niveles de contaminación pueden provocar efectos negativos muy significativos en la salud humana y en el medio ambiente, especialmente en las grandes ciudades y en las zonas con actividades industriales y de producción de energía. Entre los contaminantes atmosféricos más frecuentes están los aerosoles, óxidos de azufre, monóxido de carbono, óxidos de nitrógeno, hidrocarburos, ozono y anhídrido carbónico (CO2). Este último es el más importante de los denominados “gases de efecto invernadero” (GEI).

Por lo que respecta al suelo, considerado un recurso vital para los ecosistemas y las actividades humanas, éste se encuentra actualmente amenazado por la erosión, la salinización, la pérdida de biodiversidad y la contaminación. Las actividades que contribuyen en mayor medida a la contaminación del suelo son las industriales, y los principales contaminantes detectados son los metales pesados, los hidrocarburos y los aceites minerales.

También los residuos son otra de las fuentes de contaminación y de degradación ambiental. Dado que la cantidad generada por habitante y año presenta un crecimiento constante en la sociedad moderna actual, su tratamiento se ha convertido en una preocupación de primer orden durante los últimos años. Para afrontar este problema las sociedades desarrolladas, entre ellas España, promuevensistemas para la recogida selectiva de residuos, así como para su posteriorgestión, reciclado o reutilización, como sucede, por ejemplo con la técnica del compostaje.

PRÁCTICO 6.1.-  OS RISCOS NATURAIS

Os riscos naturais son trazos ambientais que ameazan o benestar ou a vida humana polas consecuencias catastróficas que poden producir. Os máis frecuentes en España son de orixe xeolóxica e climática, e poden ocasionar cuantiosas perdas humanas e materiais, como danos en infraestructuras, edificios e colleitas.

As características xeolóxicas do territorio español, a súa situación climática na zona temperada do planeta, e a presenza de abundantes cursos fluviais e espazos de vexetación frondosa, favorecen a existencia dun amplo catálogo de perigos naturais. Estes riscos teñen a súa orixe nas características xeolóxicas e xeomorfolóxicas do país, así como nas súas condicións atmosféricas.

Os riscos xeolóxicos proceden do interior da Terra, en forma de sismos e erupcións volcánicas, ou do exterior, como os movementos de ladeira.

Os sismos ou tremores de terra débense á posición da Península na zona de contacto entre as placas africana e euroasiática, polo que ameazan principalmente o sur e o sueste peninsular. De forma secundaria, afectan aos Pirineos e a Cataluña, onde están motivados polos movementos de asentamento da cordilleira, que aínda non finalizaron.

As erupcións volcánicas limítanse ás illas Canarias de La Palma, El Hierro, Tenerife e Lanzarote. Nesta área sucedéronse diversas erupcións ao longo da historia polo que require unha vixilancia constante para tratar de predicir posibles erupcións e así poder minimizar os seus riscos. As maiores ameazas localízanse nas illas cun vulcanismo histórico, entre as que destaca Tenerife, onde a actividade volcánica se combina cunha elevada ocupación humana do territorio. Na Península Ibérica existen outros sectores en que tiveron lugar fenómenos durante o Terciario ou Cuaternario, creando paisaxes volcánicas como as que podemos contemplar no cabo de Gata (Almería), o Campo de Calatrava (Cidade Real) e o Campo de Olot (Xirona).

Os movementos de ladeira son rápidos desprazamentos de grandes masas de terra ou de rochas por unha vertente. Poden ser de dous tipos:

– Os esvaramentos son propios de rexións húmidas con fortes pendentes cubertas por herba ou prados, que non suxeitan suficientemente un solo saturado por fortes chuvias. Poden producirse a partir dun horizonte arxiloso do solo ou dunha fractura da vertente.

– Os desprazamentos acontecen en vertentes en cuxo cumio tñen lugar roturas de rochas. Os fragmentos rotos rodan pola vertente; acumúlanse no lugar onde se suaviza a inclinación, e poden desprenderse se se producen tensións locais (conxelación, infiltración de auga, etc.).

En España as áreas con este tipo de risco son moi amplas, localizándose sobre todo en zonas con pendentes elevadas (áreas de montaña, acantilados, etc.). Os danos que ocasionan poden ser elevados, sobre todo cando afectan persoas, vivendas ou infraestruturas varias.

Os riscos climáticos son os que teñen a súa orixe en situacións atmosféricas extremas. En España os máis frecuentes son as inundacións e as secas.

– As inundacións de grandes cursos fluviais, a causa de chuvias abundantes e prolongadas ou pola rápida fusión da neve. Os desbordamentos de ríos, corgas, barrancos e torrentes pola enchente súbita do caudal como consecuencia de precipitacións torrenciais. Estas últimas son as máis perigosas, porque o tempo de reacción para a evacuación da poboación é moi curto.son, sen dúbida, o perigo natural que se presenta con maior frecuencia en España e o que orixina un maior número de efectos catastróficos. En moitas ocasións estes efectos negativos increméntanse por actuacións humanas inadecuadas, como a instalación de edificacións en áreas inundables, a obturación da desembocadura dos leitos de auga, etc.

As rexións españolas máis afectadas polas inundacións son o País Vasco e Navarra, a depresión do Ebro, o litoral mediterráneo peninsular, a costa atlántica andaluza, as Illas Baleares, e as illas de Tenerife e Gran Canaria no arquipiélago canario. Nos últimos anos leváronse a cabo obras de enxeñaría hidráulica para intentar reducir o perigo de inundación. Así mesmo, apróbanse normas que prohiben a construción de vivendas en áreas que presentan risco ante este tipo de episodios.

– As secas son déficits pluviométricos temporais e prolongados respecto ás precipitacións medias dun territorio. A seca é un risco silecioso pero constante. Vaise manifestando pouco a pouco, pero cando a falta de chuvias alcanza un nivel de urxencia, os problemas comezan a manifestarse con toda a súa crueza. Prodúcense entón restriccións no abastecemento de agua das cidades, así como na que se utiliza para a rega agrícola. O conxunto do territorio español que presenta un risco máis elevado fronte a seca son as rexións do sur e sueste peninsular, así como as Canarias. As solucións a estes episodios de seca non son fáciles e algunha delas, como a perforación de pozos entraña perigos medioambientais de gran dimensión, como a sobreexplotación dos acuíferos. A actual lexislación española contempla medidas tales como transvasamentos, plantas de desalinización e reutilización de augas depuradas. Así mesmo, é importante concienciar a poboación sobre a necesidade dun uso racional da auga como primeira medida para minimizar estas situacións.

– Outros riscos climáticos menos frecuentes son a sarabia, as tormentas con grande aparato eléctrico, as ondadas de frío, os temporais de neve, as ondas de calor e os termporais de vento. As tormentas de sarabia se producen na primaveira e no verán ocasionando danos nas produccións agrarias; os temporais de frío e neve, vinculados a vagas de frío intenso, que orixinan problemas de circulación viaria e danos nos cultivos; os temporais de vento que sacoden as costas españolas, ocasionando danos en praias, instalacións portuarias e paseos marítimos a causa da forte ondanada, as vagas de calor, que poden causar víctimas mortais como consecuencia das altas temperaturas, e os aludes de neve en zonas de montaña, que supoñen o escorregamento de capas superficiais de neve nas ladeiras das montañas.

As actuacións fronte aos riscos naturais son de catro tipos:

– A construción de infraestruturas para mitigar os máis frecuentes: drenaxe, plantación de árbores e reforzo das vertentes; reforestación e acondicionamento da canle dos ríos, e as obras hidráulicas para controlar as inundacións e paliar a seca.

– A creación de sistemas de previsión e de vixilancia nas áreas con máis risco: redes de vixilancia sísmica, volcánica e hidrolóxica, e plans de xestión da seca.

– As accións de emerxencia para protexer a poboación cando ser produce un fenómeno extremo. En España, estas accións coordínaas Protección Civil.

– A prevención dos riscos mediante o establecemento de normas que os eviten, e a educación e a información da cidadanía.

TOMADO de:

http://noespazoenotempo.webnode.es/tema-6-riscos-e-problemas-ambientais/practicos/mapa-de-riscos-xeoloxicos-e-climaticos/

PRÁCTICO 6.2.-  RISCOS DE DESERTIZACIÓN

A vexetación e os solos son esenciais para o funcionamento dos ecosistemas e a alimentación da poboación. Cando a presión humana degrada ambos elementos, prodúcense unha serie de reaccións en cadea e, con elas, un severo problema ambiental: a desertización. Deste xeito, un territorio pode parecer un deserto sen selo previamente e, ao escasear nel os recursos, orixinarse graves problemas económicos e sociais.

As causas que inciden na desertización son múltiples e, cando se combinan varias de forma simultánea sobre un mesmo territorio, os seus efectos adversos increméntanse. Entre as causas de orixe antrópica destacan a deforestación, os incendios forestais provocados, a degradación do solo por malas prácticas agrícolas ou sobrepastoreo, a sobreexplotación dos acuíferos, a degradación das augas superficiais e subterráneas, e a artificialización do solo producida por explotacións mineiras, grandes infraestructuras ou crecementos residenciais. Se estas accións se combinan con algúns procesos naturais, como a seca prolongada ou os procesos erosivos en zonas de pendentes acusadas, o risco de desertización é aínda maior.

Os efectos da desertización maniféstanse de forma combinada. A contaminación dos solos ou a auga e a erosión xeran á súa vez a deterioración e a perda de recursos edáficos, hídricos e biolóxicos dunha zona. Isto comporta en moitas ocasións a reducción da productividade agrícola e a diminución da biodiversidade. Todo isto limita a calidade de vida das persoas que habitan as áreas desertizadas, pois pódense producir grandes fames, migracións, crises económicas, pobreza e inestabilidade social. Os procesos de desertización afectan actualmente máis dun terzo da superficie terrestre continental, uns 35 millóns de km2, cifra que podería ampliarse se se cumpren as prediccións máis pesimistas asociadas ao cambio climático. O avance deste proceso en calquera continente provoca problemas ambientais, socioeconómicos e políticos considerables. Por isto, algúns organismos internacionais, en colaboración cos países implicados, están desenvolvendo actualmente programas de loita contra a desertización.

A desertización é un problema ambiental moi significativo en España xa que preto do 18% do territorio corre un risco elevado de padecelo. É a consecuencia dunha excesiva presión humana sobre rexións fráxiles, principalmente de clima árido, semiárido ou cunha longa estación seca. As comunidades autónomas máis afectadas son Murcia, Valencia e Canarias, con altos niveis de risco de desertización na maior parte do seu territorio. Séguenas Andalucía, Castela-A Mancha, Cataluña e Madrid, con case a metade da súa área en risco, mentres que Aragón e Baleares teñen un terzo da súa superficie ameazada por este proceso.

En España a erosión do solo ten unha notable incidencia nos procesos de desertización. Unha das principais causas débese á degradación da vexetación que está asociada a diversas actividades humanas ou aos incendios forestais. Tamén inflúen factores naturais, como as características do propio solo ou as condicións climáticas, pero na maioría dos casos o causante da erosión adoita ter unha orixe antrópica. As maiores taxas de perda de solo concéntranse nas cuncas hidrográficas do Guadalquivir, Ebro, Xúcar, así como nalgunhas zonas dispersas do sur peninsular.

España publicou recentemente o Programa de Acción Nacional contra a Desertización, que pretende determinar os factores que contribúen a este problema ambiental e establecer as medidas prácticas para loitar contra el. Entre elas, o programa proponse dedicar unha atención especial ás medidas preventivas en terras aínda non degradadas, pero que estean sometidas a riscos potenciais de desrtización.

Os incendios forestais son unha das causas que aceleran o proceso de desertización dun territorio. Provocan graves danos aos ecosistemas, tanto á vexetación e á fauna coma ao solo, ao tempo que xeran importantes perdas económicas e poñen en perigo a vida das persoas. Trátase dun fenómeno relativamente frecuente nos países da ribeira mediterránea, que afecta especialmente a España.

Desde a década dos anos setenta do século pasado, o número de incendios foi aumentando, se ben se aprecia un descenso nos últimos anos. A superficie queimada, pola súa banda, foise reducindo lixeiramente durante ese período. Galicia é a comunidade autónoma que mostra unha maior superficie queimada por ano, seguida de Castela e León, Andalucía e a Comunidade Valenciana. Se se ten en conta a superficie queimada con respecto á de cada comunidade, Galicia segue estando en primeiro lugar, mentres que a Comunidade Valenciana e Cantrabria ocupan o segundo e terceiro posto respectivamente. Polo que respecta á orixe dos incendios, esta é antrópica en máis do 60% das ocasións e de orixe natural en menos dun 10% dos casos, sendo o resto de orixe descoñecida. É dicir, que a maior parte dos incendios que se producen en España son provocados.

Para que se produza un incendio forestal é necesarios que se combinen tres elementos: unha masa vexetal abundante, unha fonte de calor e a existencia de osíxeno. O risco de incendio se incrementa por factores como, por exemplo, os períodos de seca, o abandono das áreas rurais ou a introdución de especies inadecuadas nos procesos de repoboación forestal. Tamén son axentes determinantes os conflitos de intereses por razóns urbanísticas, gandeiras, agrícolas ou industriais. Nas últimas décadas incrementáronse os plans para loitar contra os incendios forestais, aínda que este problema ten unha solución complexa. Non só é necesario investir nos medios de extinción humanos e materiais e nos sistemas de vixiancia e control, senón tamén na prevención e na sensibilización.

TOMADO de:

http://noespazoenotempo.webnode.es/tema-6-riscos-e-problemas-ambientais/practicos/mapas-de-erosion-desertizacion-e-incendios/

LIGAZÓNS DE INTERESE

PPTs GRUPO DE TRABALLO

Problemas medioambientais

http://www.slideshare.net/xoseantongarcia/problemas-medioambientais-en-espaa-2861695

Riscos naturais

http://www.slideshare.net/xoseantongarcia/riscos-naturais-en-espaa

PEGADA ECOLOXICA

Imaginemos que tenemos delante todo lo que hemos consumido a lo largo de la vida. La cantidad de desperdicios generada por este consumo es brutal. El documental “La huella ecológica del hombre” analiza nuestro consumo en el mundo desarrollado, desde que nacemos hasta que llegamos a la tercera edad, mediante una ilustración visual del impacto que supone cada persona sobre el resto de la población y sobre el planeta.

Las cifras son apabullantes: a lo largo de su vida, una persona consume una media de 7.550 litros de leche, toma 7.163 baños, en los que puede consumir casi un millón de litros de agua, y tiene 104.390 sueños.

Cada uno de nosotros enviará 40 toneladas de basura a los vertederos, se beberá 74.802 tazas de té, ingerirá 30.000 pastillas y medicamentos, y se comerá tantas alubias como para llenar una bañera. En nuestra vida caminaremos 24.887 kilómetros y recorreremos 728.489 en coche, distancia equivalente a ir y volver a la Luna, y harán falta 24 árboles para fabricar todos los libros y periódicos que cada uno de nosotros va a leer.

“La huella ecológica del hombre” apila todo el pan que una persona consume a lo largo de su vida y prende fuego al metano que emite. Todo, para crear una visualización única y convincente de la huella que dejamos en el mundo……….

PROTECCIÓN DO MEDIO AMBIENTE: CATEGORÍAS DE PROTECCIÓN

As iniciativas para frear o deterioro ambiental son relativamente recentes; a partir da segunda metade do século XX decidiuse adoptar un enfoque universal e España, trala súa incorporación á Unión Europea orientou as súas políticas de común acordo coas directrices comunitarias. A UE proxectou diversos estudios ambientais, como a Estratexia Europea de Desenvolvemento e Sustentable ou os test de Avaliación de Impacto Ambiental. Con estes programas estableceu unha serie de lugares de traballo especiais, como as ZEPA (Zonas de especial protección para as aves) ou os LIC (Lugares de Importancia Comunitaria). Todos eles e outros foron englobados nunha rede ecolóxica de áreas de conservación chamada Rede Natura 2000.

O patrimonio natural español presenta unha gran riqueza e diversidade e a súa protección está regulada por una Lei do Patrimonio Natural e Biodiversidade. Esta lei especifica as categorías en que se clasifica cada espazo natural protexido. Algunhas categorías de protección son concedidas por organismos internacionais como a UNESCO; outras pola UE, o Estado español ou as Autonomías.

Categorías de protección de ámbito mundial

– Parques Nacionais. Trátese de territorios extensos, singulares, pouco poboados e apenas transformados pola actividade humana. Na actualidade España conta con 14 Parque Nacionais, sendo os mási antigos os da Montaña de Covadonga e o de Ordesa (1918) e o más recente o Parque das Illas Atlánticas

– Reservas da Bioesfera. Esta figura de protección foi creada pola UNESCO co obxectivo de establecer unha serie de exemplos representativos de ecosistemas en que se mostrase unha relación harmoniosa entre o ser humano e a natureza. Ou sexa, trátase de zonas poboadas que utilizan modelos de xestión sustentable do territorio. España conta con 38 reservas distribuídas nas catro rexións bioxeográficas, un 7% das que existen no mundo.

– Zonas Húmidas de Importancia Internacional. A súa función é protexer os humedais, xa qeu son espazos moi fráxiles e atacados pola acción humana. En España hai máis de 60, tanto nos litorais como no interior e resultan fundamentais como hábitat de aves acuáticas e area de repouso de aves migratorias.

A Rede natura 2000

Como xa vimos, esta rede está formada por por ZEPAs e por LICs, en moitas ocasións ambas categorías superpóñense espacialmente. En España as ZEPA supoñen xa o 19% do total de espazos protexidos, con máis de 500 áreas As LIC abarcan categorías bioxeográficas moi diversas, por exemplo praderías de montaña, hábitat rochosos ou de covas, bosques, zonas de río… Ocupan aproximadamente o 23% do territorio español.

Categorías de ámbito estatal.

Parques. Son áreas cuxa conservación merece unha atención preferente polos seus valores naturais e culturais. Valórase a representatividade dos seus ecosistemas ou a súa singularidade

Reservas naturais. Creáronse coa finalidade de protexer ecosistemas especialmente fráxiles

Áreas mariñas protexidas, con explotación de recursos pesqueiros restrinxida

Monumentos naturais. Son áreas reducidas ou elementos naturais moi singulares, como árbores, formacións xeolóxicas, depósitos paleontolóxicos…

Paisaxes protexidas. Integran de forma específica a actividade humana e a dimensión cultural dun territorio.

Como conclusión, dicir que a rede española de espazos protexidos é hoxe unha das maiores de Europa, o que mostra unha cada vez maior sensibilización ante os problemas ambientais. Hai, non obstante, diferenzas entre comunidades: Canarias, Asturias e Andalucía encabezan a listaxe. O problema é que a simple declaración de paisaxe protexida non é suficiente, xa que o importante é xestionar ese espazo. De feito, a única xestión realmente eficaz é a dos Parque Nacionais. No resto, os intereses contrapostos ou a falta de sensibilidade arruínan o labor. Isto é especialmente grave no litoral, zonas de montaña ou áreas onde se intenta restrinxir actividades como a caza ou o pastoreo.

LIGAZÓN DE INTERESE:

https://sites.google.com/site/xeomasabelen/about-us/i-5-problemas-mediopambientais/d-exercicios-practicos

PRÁCTICO 6.4.- PARQUES NACIONAIS DE ESPAÑA

1. Parque Nacional de Aigüestortes i Estany de Sant Maurici

Situado en el Pirineo leridano, constituye un verdadero paraíso natural en el que el agua es el principal protagonista gracias a sus torrentes, cascadas, a sus característicos meandros de alta montaña (las aigüestortes) y sobre todo, a la presencia de los más de 300 lagos y estanys (lagunas glaciares).

Conforma una magnífica representación de los ecosistemas de la alta montaña de la cordillera axial pirenaica y una impresionante muestra de la acción de los glaciares del cuaternario. Sus impresionantes riscos, y los bosques de abeto, pino negro, pino silvestre y hayas que cubren el Parque, junto con sus pastizales, dan cobijo a una rica y variada fauna, destacando el urogallo, el pito negro, el sarrio o el quebrantahuesos (en peligro de extinción).

2. Parque Nacional Marítimo-Terrestre del Archipiélago de Cabrera

Situado al sureste de la isla de Mallorca, el Archipiélago de Cabrera constituye desde 1991 el mejor ecosistema insular del Mediterráneo, cuyas características hacen que posea una gran diversidad faunística y florística, cobijando una importante comunidad aviar residente, invernante y de paso, y dando sustento a una gran riqueza natural y paisajística, con uno de los fondos marinos mejor conservados de nuestro litoral.

3. Parque Nacional de Cabañeros

Situado en los Montes de Toledo, simbolizan la máxima representación del ecosistema de bosque mediterráneo, siendo además de gran importancia por su buen estado de conservación.

Sus sierras y macizos dan cobijo a una gran variedad de aves y mamíferos entre las que se encuentran tanto especies mediterráneas de muy alto valor de conservación y en constante vigilancia y seguimiento como el buitre negro o el águila imperial, como especies de afinidad atlántica como el tejo, el abedul o el acebo. Además, en Cabañeros existen grandes poblaciones de ungulados.

4. Parque Nacional de La Caldera de Taburiente

Situado en el interior de la isla canaria de La Palma, el Parque Nacional de La Caldera de Taburiente presenta una escarpada orografía caracterizada por ser un enorme circo de 8 kilómetros de diámetro con aspecto de caldera, donde múltiples erupciones volcánicas, grandes deslizamientos, la fuerza erosiva del agua y el tiempo han ido modelando su geomorfología, convirtiéndola en un escarpado paisaje con casi 2.000 m de desnivel y con una red de arroyos y torrentes espectacular y de gran fuerza erosiva.

En este medio se han desarrollado una gran variedad de especies vegetales y animales, que incluyen un gran número de endemismos de gran valor natural, entre las que destacan las formaciones de pino canario.

5. Parque Nacional de Doñana

Situado en la margen derecha del río Guadalquivir a su paso por el sur de las provincias de Huelva y Sevilla, se caracteriza por presentar un mosaico de ecosistemas (las marismas, las dunas vivas y las arenas estabilizadas o “cotos”) que albergan una biodiversidad única en Europa.

Destaca la marisma por su extraordinaria importancia como lugar de paso, cría e invernada para miles de aves europeas y africanas. En el Parque viven especies únicas y en serio peligro de extinción, como el águila imperial ibérica o el lince, además de presentar una variada avifauna y un extraordinario conjunto de valores naturales.

6. Parque Nacional Marítimo-Terrestre de Las Islas Atlánticas de Galicia

Este Parque Nacional está formado por los archipiélagos de las islas Cíes, Ons y Onza, Sálvora e islotes adyacentes, la isla de Cortegada, Malveiras y otras islas próximas en la ría de Arousa y se caracteriza por albergar una singular y rica variedad faunística, una gran variedad de formaciones vegetales y un espectacular mosaico de variados paisajes.

El Parque integra el medio marino y el terrestre. El medio marino es muy rico tanto en la flora como en la fauna asociada, albergando más de 300 tipos de algas y numerosos invertebrados asociados a este tipo de vegetación; existen además dos especies de tortugas, otras de marsopa y ballena, una especie de foca y cuatro de delfines. Entre las aves cabe mencionar la mayor colonia de cría de España de cormorán moñudo, la presencia del arao (rara y amenazada en España) y una población insular de chova piquirroja.

El medio terrestre se divide en tres ecosistemas principales: los acantilados, las playas y la marisma. La gran diversidad de estos ecosistemas se manifiesta en una gran riqueza de su flora y fauna. Este medio posee 200 especies vegetales, 55 de ellas son endemismos (además de otras muchas cuya área de distribución está limitada a este tipo de ambientes). Respecto a su fauna se han inventariado más de 150 especies de vertebrados e invertebrados, entre los que aparecen 63 protegidos por distintos convenios internacionales.

7. Parque Nacional de Garajonay

Situado en la parte alta de la isla de La Gomera, engloba los bosques de laurisilva o “monteverde”, constituyendo el ecosistema de este tipo mejor conservado de todo el archipiélago canario y que representa los últimos vestigios supervivientes de las ancestrales selvas subtropicales que hace millones de años poblaron el área mediterránea y gracias a la cual se genera un ambiente característico de continua humedad y persistentes nieblas.

Esta magnífica vegetación se asienta sobre materiales volcánicos relativamente recientes, con formaciones como roques y fortalezas que confieren al Parque un alto interés geológico.

8. Parque Nacional de Monfragüe

El Parque Nacional de Monfragüe está situado en la provincia de Cáceres, y representa uno de los enclaves más extensos y representativos de bosque y matorral mediterráneo.

Fue el primer espacio natural protegido en Extremadura. Este área natural puede considerarse como un valle surcado por los ríos Tajo y Tietar, de unos 30 Km. de longitud por unos 7 Km. de anchura.

Las sierras que delimitan este valle -que apenas alcanzan los 800 m. de altitud-, acogen a una importante variedad de biotopos: encinares, bosque y matorral mediterráneo, roquedos, embalses y arroyos, permitiendo la existencia de una rica y variada vida vegetal y animal.

El Tajo y su afluente, el Tiétar, proporcionan el medio acuático y esculpen en la cuarcita grandes farallones donde se asientan espectaculares colonias de buitres leonados y nidifican el halcón peregrino, el águila perdicera, y el búho real. En sus orillas y cauces podemos encontrar al martín pescador, mitos, cormoranes y ruiseñores, además de otros relacionados con el medio acuático como la nutria.

9. Parque Nacional de Ordesa y Monte Perdido

Situado en el Pirineo oscense, domina su orografía el macizo de Monte Perdido (3.355 m), con las cimas de Las Tres Sorores, desde donde derivan los valles de Ordesa, Pineta, Añisclo y Escuaín.

Presenta un mosaico de ecosistemas donde se encuentra una gran diversidad florística y faunística, debido a la combinación de modelados glaciares y kársticos, de cañones y valles, y la variabilidad altitudinal, climática y de orientaciones existente en todo el Parque.

Constituye un paisaje de grandes contrastes: la extrema aridez de las zonas altas, donde el agua de lluvia y deshielo se filtra por grietas y sumideros, contrasta con los verdes valles cubiertos por bosques y prados, donde el agua forma cascadas y atraviesa cañones y barrancos. Gracias a ello, Ordesa cuenta con diversas formaciones vegetales que van desde los bosques de ribera hasta los pastizales de alta montaña, pasando por bosques donde el pino silvestre, las hayas, el pino negro y los abetos dominan sobre el resto de las especies.

10. Parque Nacional de Los Picos de Europa

El Parque Nacional de Los Picos de Europa se encuentra entre Asturias, León y Cantabria, en la Cordillera Cantábrica.

Representa los ecosistemas ligados al bosque atlántico y presentan la mayor formación caliza de la Europa Atlántica, con importantes procesos kársticos, simas que llegan a los 1.000 m, erosión glaciar muy patente y presencia de lagos.

La vertiente norte de las formaciones montañosas que lo conforman es de carácter eurosiberiano, mientras que por los valles que la atraviesan desde el sur penetran especies mediterráneas.

La presencia de especies como el lobo, el oso, el salmón, el rebeco o las grandes rapaces como el buitre leonado y el águila real, constituyen el gran valor natural de este Parque, que alberga además a más de 140 aves distintas, entre las que destacan el pito negro y el urogallo.

11. Parque Nacional de Sierra Nevada

El Parque Nacional de Sierra Nevada está situado entre las provincias de Granada y Almería, y representa en la Red de Parques Nacionales los ecosistemas de media y alta montaña mediterránea.

En él se encuentran los dos picos más altos de la Península Ibérica, el Veleta (3.392 m) y el Mulhacén (3.482m), y son precisamente estas características altitudinales las que han propiciado el desarrollo de más de 2.000 especies vegetales (66 endemismos exclusivos), de gran vistosidad y colorido, que viven en el Parque.

Anfibios, reptiles, mamíferos, aves y una rica entomofauna ( 80 endemismos exclusivos), conforman la fauna de Sierra Nevada, especialmente ligada a los hábitats de la alta montaña. La cabra montés, habitual de las altas cumbres, es la especie más característica.

12. Parque Nacional de Las Tablas de Daimiel

Este Parque constituye el último representante de un ecosistema denominado “tablas” fluviales o desbordamiento de los cursos medios de los ríos, en este caso el Cigüela y el Guadiana, y que conforman un tipo de humedal característico del centro peninsular que está en clara regresión.

Este humedal es hábitat y lugar de supervivencia de la avifauna, que utiliza estas zonas como área de invernada, mancada y nidificación, creando una Zona Integral de aves acuáticas.

Destacan por su importancia y adaptación, el somormujo lavanco, el zampullín común y el zampullín cuellinegro, las garzas, las garcillas, los martinetes y todo tipo de anátidas ibéricas.

En cuanto a la flora, son las plantas acuáticas las que adquieren un protagonismo casi único, al estar desprovisto el Parque de vegetación arbórea, a excepción de los tayares.

13. Parque Nacional del Teide

Situado en el interior de la isla de Tenerife, contiene el majestuoso Pico del Teide, volcán asentado sobre una extensa y antigua caldera volcánica, llamada Las Cañadas, en el que los conos volcánicos y las coladas de lava forman uno de los paisajes más impresionantes que se pueden contemplar.

Presenta una original y vulnerable fauna autóctona, con una importante representación de invertebrados en cuanto a número y exclusividad, y con una gran riqueza de especies vegetales,muchas de ellas de carácter endémico.

14. Parque Nacional de Timanfaya

El Parque Nacional de Timanfaya está situado en la isla de Lanzarote y representa los episodios volcánicos más recientes, ocurriendo la última erupción en 1824 y el episodio más relevante el que transcurrió en 1730.

Es de gran belleza y curiosidad observar los procesos de colonización vegetal que han sufrido los materiales volcánicos desnudos, siendo de especial relevancia los que han llevado a cabo las comunidades liquénicas, cubriéndolos de diversas tonalidades.

No se puede olvidar su riqueza biológica y el gran número de endemismos vegetales y animales.

TOMADO de:

http://noespazoenotempo.webnode.es/tema-6-riscos-e-problemas-ambientais/practicos/mapas-dos-espazos-protexidos/

LIGAZÓN DE INTERESE:

http://reddeparquesnacionales.mma.es/en/parques/aiguestortes/index.htma

PATRIMONIO NATURAL E CULTURAL (IGN.ES)

El patrimonio de un país está constituido por un conjunto de bienes y de valores, que pueden ser tanto de índole natural como cultural. Éstos han ido pasando de generación en generación, y producen a la sociedad diversos beneficios: económicos, culturales, espirituales o incluso pueden constituir un elemento de identidad. Por todo ello las sociedades están cada vez más sensibilizadas para salvaguardarlos y garantizar su transmisión a las futuras generaciones.

Aunque la diferenciación es a veces un poco arbitraria, se suele considerar dentro del patrimonio cultural al conjunto de elementos creados por la sociedad; mientras que el patrimonio natural es aquel cuya existencia o rasgos esenciales son independientes de la intervención humana.

El patrimonio cultural puede ser material (monumento, obra de arte, conjunto urbano, construcción tradicionalevidencia arqueológica…) o inmaterial (tradiciones, lenguajessaber hacer tradicional, expresiones artísticas omanifestaciones populares vivas, etc.). La valoración del patrimonio cultural es muy distinta en cada momento histórico y región del mundo. Por eso, cada país tiene sus propios criterios a la hora de establecer medidas de protección, y los elementos destacados en cada sitio no son siempre comparables. La principal iniciativa internacional para lograr la puesta en valor, protección y conservación del patrimonio a nivel mundial ha sido la Convención para la protección del Patrimonio Mundial, cultural y natural, promovida en 1972 por la UNESCO (Organización de las Naciones Unidas para la Educación, la Ciencia y la Cultura) y que, ratificada por la mayoría de los países, tiene una gran aceptación.

El patrimonio natural ha sido protegido en todos los países a través de diferentes categorías de protección, entre las que destaca -por su carácter pionero- la de parque nacional. A través de ello se ha pretendido compatibilizar la conservación con la posibilidad del disfrute público. Este tipo de medidas han tenido éxito popular y, gracias a ello, el número de espacios protegidos no ha dejado de crecer, existiendo hoy más de 100.000 repartidos por todo el mundo.

COMENTARIO DE INFORME OU NOTA DE PRENSA SOBRE CONTAMINACIÓN

A contaminación de Huelva producida por Fertiberia e FMC-Foret é, con toda seguridade, a máis grave de Europa. Tras sufrir durante máis de 40 anos vertidos á atmósfera, augas e solos de millóns de toneladas de residuos contaminantes e perigosos procedentes destas empresas, os cidadáns de Huelva seguen condenados a convivir a escasos 500 m dun vertedero tóxico e radiactivo. Greenpeace e outros colectivos onubenses veñen denunciando dende fai anos ás Administraci´nss españolas e europeas este grave caso de contaminación.

Recordemos que a cidade ten o triste récord de ser o lugar de España con maior mortalidade por cáncer. Así se desprende do estudo da Universidade Pompeu Fabra de Barcelona e do informe recentemente publicado polo Instituto de Salud Carlos III editado polo Centro Nacional de Epidemiología. Para situarnos debemos recordar que as plantas que Fertiberia e FMC-Foret teñen en Huelva xeraron, na súa actividade industrial, más de 120 millóns de toneladas dun residuo denominado fosfoyeso. Este residuo, vertido sobre 1.200 hectáreas de marisma pertencentes ao Dominio Marístimo Terrestre (DMT), contén metais pesados e elevadas concentracións de uranio 238. A desintegración, ademáis, forma outros elementos moi radiotóxicos como o torio 230, o radio 226, o chumbo 210 e o polonio 210, como así determinaron os estudos do Consejo superior de Investigaciones Científicas (CSIC) e a Commission de Recherche et d’Information Indépendantes sur la Radioactivité (CRIIRAD). Mentres os onubenses continúan condenados a vivir ao carón do vertedoiro de residuos tóxicos, perigosos e radiactivos máis grande de Europa, as Administracións responsables seguen a mirar cara ó outro lado. Un caso ao que non se lle atopa explicación, cando en Flix se programaron as medidas e presupostos necesarios para erradicar a grave contaminación que sofre este entorno industrial.

Para o comentario dunha fonte escrita, debedes seguir os seguintes pasos:

– Presentación da información, é dicir,tipo de fonte xeográfica: artigo periodístico, ensaio, texto científico (artigo peridístico); título, autor e data do texto (neste caso non o hai); fenómeno xeográfico que trata ( a contaminación), espazo xeográfico ao que se refiere e cronoloxía da información que aparece no texto (Huelva).

– Descripción do contido a través dunha síntese ordenada, resaltando os conceptos ou ideas principais, e explicando os conceptos clave do texto, sobre todo aqueles que precisen unha aclaración. (Tipo de vertidos, estudos de peligrosidade e actuacións das administracións)-

– Comentario. Interpretar o que se analizou relacionándoo cos propios coñecementos acerca do tema. Teránse en conta, sobre todo, as causas e consecuencias do fenómeno analizado. (contaminación do aire, solo e augas, como un dos problemas ambientais producidos polo home actual. Referenica aos outro problemas froito da acción antrópica e solucións para favorecer a saúde e a sostenibilidade).

– Conclusión. Para pechar o comentario, convén facer referencia á importancia dos feitos expostos no texto analizado as súas posibles solucións e a tendenza previsible no futuro (referencia á posible pegada ecolóxica da zona).

OUTROS EXERCICIOS PRÁCTICOS

MAPA DE RISCOS AMBIENTAIS.

mapa-riscos

Seguindo o esquema xeral para os comentarios de xeografía, neste mapa habería que explicar :

– Tipo de mapa (temático) e fenómeno nel representado, que aparece na lenda (riscos climáticos de temporais, inundacións, secas…).

– Descripción dos datos (teoría acerca dos fenómenos representados, explicando as causas da existencia de ditos fenómenos).

– Localización xeográfica (esta parte, mellor se a unides coa anterior).

– Interpretación dos datos (posibles consecuencias e solucións.

– Como conclusión, poderedes sinalar, brevemente, a existencia doutros riscos de carácter natural).

MAPA DE EROSIÓN DOS SOLOS

erosionSeguindo o esquema xeral para os comentarios e xeografía,neste mapa habería que explicar :

– Tipo de mapa (de diagramas) e fenómeno nel representado (grao de erosión dos solos)

– Descripción dos datos e localización xeográfica (diferentes valores do grado de erosión por comunidades autónomas.)

– Interpretación dos datos (Explicar o proceso de erosión e as súas causas, relacionándoo directamente estas causas coa desertización, os incendios forestais, a artificialización do solo e o cambioclimático.

– Posibles consecuencias e solucións.

– Como conclusión, podedes engadir un moi breve resumo cos puntos principais)

Se, en lugar dun mapa temático, tivésedes que comentar unha táboa estatística, o tratamento da información sería similar.

MAPA DE ESPAZOS PROTEXIDOS

Parques Nacionales. Espacios Protegidos

Seguindo o esquema, neste mapa habería que explicar :

– Tipo de mapa (temático) e fenómeno nel representado ( principais espazos protexidos en España)

– Descripción dos datos e localización xeográfica (diferentes tipos de protecciónpor comunidades autónomas.)

– Interpretación dos datos (Resumir os principais riscos ambientais en españa, incidindo nas zonas a priori máis afectadas por ditos riscos.

– Explicar os diferentes tipos de espazos protexidos e comparación de diferentes niveles de protección nas comunidades, relacionándoos co maior ou menor nivel de riscos ambientais. Consecuencias para o futuro.

– Como conclusión, podedes engadir un moi breve resumo cos puntos principais.

LIGAZÓN DE INTERESE:

https://sites.google.com/site/xeomasabelen/about-us/i-5-problemas-mediopambientais/d-exercicios-practicos

Advertisements