Archive for the ‘Prácticos de Meteo e Climas’ Category

diversidade climática (tema e prácticos); natureza e medio ambiente en España

9 Xullo, 2012

I.- NATUREZA E MEDIO AMBIENTE EN ESPAÑA (BLOQUE 1 PROGRAMA PAU)

2. Diversidade climática. 2.1. Factores xeográficos e termodinámicos do clima e 2.2. Elementos do clima. PREFERENTEMENTE COMO TEÓRICO

FACTORES XEOGRÁFICOS DO CLIMA DA P.I.

LATITUDE, SITUACIÓN, INFLUENCIA DO MAR, RELEVO

O clima da P.I. hai que entendelo dentro da área que comprende o flanco meridional de Europa e, a súa vez, dentro dunha extensa zona da terra que integra o dominio de clima morno. A conxugación dos factores do clima, fixos ao largo do tempo, son as causas que provocan a diversidade de matices climáticos. Entre ditas causas podemos diferenciar: os factores de orixe dinámico (Ver DINÁMICA ATMOSFERICA) e os factores xeográficos. Entre estos, os máis determinantes do clima da P.I., figuran a:

1.- LATITUDE

A P.I. está emprazada no SW de Europa e acotada aproximadamente entre os paralelos 36 (Tarifa) y 44 lat N. (Estaca de Bares). En consecuencia e tendo en conta que as rexións comprendidas entre os paralelos 65 e 30-35 son as bases de partida de masas de aire polar e ártico e masas de aire subtropical, a P.I., pola súa latitude meridional e proximidade ao continente africano, participará dos trazos térmicos edinámicos das masas de aire subtropical marítimo e continental e en segúndo lugar, polas masas de aire polar marítimo e mediterráneo, e máis raramente polas masas de aire continental e artico. Por outra parte e con independencia da súa
frecuencia, non todas as masas de aire afectan por igual ao conxunto da P.I. (ver factores 3, 4 e 5)

2.- BALANCE RADIACTIVO POSITIVO

A consecuencia da esfericidade da terra, o ángulo de incidencia do fluxo de enerxía solar varía coa latitude; xa que logo, a enerxía recibida por unidade de superficie oscila en relación con este ángulo de incidencia, sendo máximo no Ecuador, menguando cara as latitudes altas ata ser nulo nos Polos. O emprazamento da P.I. ao sul do paralelo 44º implica un balance de radiación positiva (gana máis que perde); se ben para algúns autores este balance de equilibrio se sitúa entre os 37-38º. En calquera dos casos, sobre a P.I. a transparencia do aire é tal que los valores de radiación solar, medidos próximos ao nivel do mar son moi altos (Golfo de Cádiz,Algarve, total anual medio de radiación solar por encima das 400 cal/cm2/día).

3.-  POSICIÓN ABERTA AO ATLÁNTICO E CONFIGURACIÓN MACIZA

A máis meridional e occidental das penínsulas mediterráneas constitúe unha avanzada cara o Atlántico (Cabo Roca, 9º 30’ vs Cabo Sibeal, SW de Irlanda, 10º 20’). Por outra parte, a P.I. amosa un gran desenvolvemento en lonxitude (ca 1.100 kms separan os cabos de Creus, a 3º 19’ E, de Touriñán a 9º 18’ W). A súa especial configuración orográfica está marcada pola Meseta (unidade fundamental), e os seus 650 m de altitude media sobre o nivel do mar, e polos grandes obstáculos orográficos de dirección preferentemente zonal coa excepción do sistema Ibérico. Esta estructura determinará dous características, que a influencia atlántica va a alcanzar los flancos orientales de ambas submesetas, ainda que  degradandose cara ao interior, e que as masas de aire meridianas de carácter continental se vexan obstaculizadas. Por outra parte, respecto das condicións aerolóxicas dos niveis altos non hai relevos bastantes elevados cómo para que inflúan directamente na circulación xeral atmosferica de altura.

4.- CONTINENTALIDADE PROXIMIDADE A ÁFRICA

Engadido ao seu carácter macizo e a súa altitude media, a pouca articulación do seu litoral, pode traducirse en cuestionar a influencia marítima e en sobrevalorar o grado de continentalidade coa súa suposta importancia na dinámica atmosferica estacional (cfr., alta ibérica invernal e baixas locais de estío). Ao mesmo tempo, a cercanía de África, destacada por Hessinger Cabo Alonso entre outros, xustifica a repercusión ou extensión das situacións que se orixinan na rexión
septentrional deste continente no territorio peninsular.

5.- ZONA DE TRANSICIÓN ENTRE CONCAS MARIÑAS E HOMOTERMIA MEDITERRÁNEA

A P.I. constitúe unha zona de transición entre mares de rexímes térmicos e dinámicos distintos (Mediterráneo, mar pechado). As temperaturas dos litorais peninsulares manteñen  valores suaves todo o ano, especialmente no Mediterráneo (augas superficiais do Mediterráneo en verán = 22º, en inverno, 13º; augas superficiais do Atlántico en verán = 18 º, en inverno e 12º en verán). Tal homotermia ten por efecto actuar de maneira sensible sobre a temperatura media ao largo do ano, sobre todo no litoral mediterráneo.

6.- INFLUENCIA DA DISTRIBUCIÓN ALTERNANTE DE TERRAS E MARES NA FACHADA OCCIDENTAL EUROPEA

A especial configuración da fachada occidental europea (a maior capacidade calorífica da auga sobre a terra e a súa alternancia sucesiva dende o Estreito ata Escandinavia) determina distintos mecanismos ciclónicos que enxendran unhas oposicions locais de masas de aire que favorecen a frontoxénese, revitalizando as perturbacións da Fronte Polar en vías de disipación.

7.- CORRENTE FRÍA AO W DA P.I.

Na fachada oriental do Atlántico N., ao sul do paralelo 45, o litoral euroafricano é enfriado pola ascensión de auga fría nas costas occidentais  da P.I. e de África. Este fluxo de auga fría non procede do Ártico, senón da auga fría que ascende para sustituir  a auga superficial arrastrada polos alisios. Climatolóxicamente, concrétase  no aumento da áridez  da P.I., fenómeno particularmente evidente no verán.

OUTROS FACTORES XEOGRÁFICOS

8.-  O FACTOR VEXETACIÓN

A incidencia da vexetación sobre o estado medio da atmosfera pode manifestarse de diversa maneira: a transpiración das formacións vexetais aumenta a humidade do aire favorecendo a chuvia e a súa porte inflúe igualmente no rexime térmico ao moderar as temperaturas a través
da sombra, do calor absorbido na evaporación da auga que transpiran as follas e ao dificultar a perda de temperatura  coa irradiación nocturna.

En España aaínda existe a crenza xeralizada de que a aridez é resultado da deforestación; sen embargo, non hai que esquecer a perspectiva de que os factores aerolóxicos planetarios son prioritarios sobre os demáis e que a función do bosque como condensador da humidade e da súa transferencia ao subsolo son accións de extensión local.

9.- O FACTOR ANTRÓPICO

De xeito semellante ao anterior, as aglomeracións urbanas e os complexos industriais coa súa polución e requentamento dos niveis baixos da atmosfera teñen unha influencia na creación
de microclimas. Outra cousa é o que poda acontecer un  futuro máis menos próximo.

FACTORES DINÁMICOS

A CIRCULACIÓN XERAL ATMOSFÉRICA

A circulación xeral atmosférica (promedio dos ventos dominantes, en última instancia función da rotación terrestre W-E) nas latitudes medias é sempre do W e os centros de acción (centros positivos ou altas presións, cando permanentes rexións manantiais das masas de aire, e centros negativos ou baixas presións con movemento interno ciclónico, contrario as agullas do reloxio no hemisferio norte) que afectan básicamente á P.I. son xunto ao principal, o anticiclón permanente das Azores, emprazado no atlántico subtropical e con desprazamento latitudinal segundo o movemento estacional do sol (cfr., posición en febreiro e en agosto), os marítimos anticiclóns noratlánticos, que dirixen polo seu flanco oriental fluxo de aire ártico e o continental anticiclón centroeuropeo, de carácter estacional de inverno e como tal responsable das temperaturas absolutas máis baixas; namentras, o suposto anticiclón ibérico reflecte o predominio da circulación anticiclónica nas latitudes medias en inverno.

Polo que as masas de aire se refire, as de maior influencia meteorolóxica no espazo senóptico peninsular son o a masa de aire tropical marítimode carácter  sempre inestable (por ser masa de aire quente e tb por selo húmida), a masa de aire polar marítimo de retorno de carácter potencialmente inestable (malia a súa orixe polar, o seu percorrido oceánico, máxime se ten alcanzado latitudes meridionais, a carga de humidade): namentras, a suposta masa de aire mediterránea de carácter quente e húmida en contraste coa súa contorna continental ibérica e europea pola homotermia marítima, protagoniza no inicio de outono accidentalmente unha intensa cicoxénese por mor das DANA (depresión aislada nos niveis altos). Finalmente a masa de aire tropical continental, quente e seca, protagoniza as situacións advectivas de compoñente sur, e a masa de aire polar continental fría e seca, asociada ás altas continentais europeas de inverno e en ocasións asociadas ás siberianas, as correspondientes ás situacións do nordés.

As frontes son discontinuidades de masas de aire que por definición (grandes volumes de aire) non chegan a mezclarse, só entran en contacto. A principal das frontes que afectan á P.I. é  chamada Fronte Polar, que ten a súa orixe nas costas orientais de América do Norte: Na converxencia de aire procedente dos anticiclóns subtropical e polar. A súa máxima influencia tem lugar en inverno dado os intensos contrastes térmicos nas latitudes medías tanto em superfície como nos níveis altos. Pola contra a influencia da fronte mediterránea é mínima a excepción do verán por mor da borrasca térmica norteafricana, concretamente do seu flanco norte e nas estacións equinocciais por mor do anticiclón continental europeo, concretamente do seu flanco meridional. Dependência ainda menor teñen a fronte dos alísios com orixe na fricción dos ventos intertropicais secos e húmidos e a fronte ártica, situada habitualmente diante da  fachada Noruega.

Rematamos aludindo ás situacións típicas do inverno peninsular: anticiclónica (tempo asociado: ceo despexado e descenso térmico relativo com posibles xeadas  nocturnas) norte (tempo asociado: descenso térmico, chubascos no litoral cantábrico e nevadas nas cotas altas). Situacións típicas do verán peninsularanticiclónica (tempo asociado: sem nubes e mala visibilidade) e borrasca térmica (tempo asociado: altas térmicas, bochorno no litoral e tormentoso no interior); levante (tempo asociado: altas temperaturas a sotavento e nuboso a barlovento do sistema ibérico con precipitación no litoral levantino) e sul (tempo aso ciado: as temperaturas mais altas com posibles calimas).  Situacións típicas na P.I. durante as estacións equinocciais: suroeste (tempo asociado: chuvia fina e persistente durante dias com moderación térmica) e levante con “gota fría” (tempo asociado: unha situación previa de bochorno da paso brusco a outra de precipitación de grande intensidade horária.

CORRENTE EN CHORRO (Jet Stream)

Como apunta Jansá Guardiola é necesario incluir a Circulación Xeral Atmosférica (Ver apuntamentos “DINÁMICA ATMOSFÉRICA DA P.I.”)  e o “Chorro”, en particular, entre os factores do clima de primeira orde. De inicio, sen embargo, a causa da súa baixa latitude, o solar ibérico non é propicio para a formación do Jet Polar principal, e incluso, moi a miúdo, estaria completamente ausente. Unicamente, un ramal meridional de dita Corrente podería considerarse factor da orixe dos principais períodos de tempo inestable na P.I., que de seguido analizamos estacionalmente.

Durante o verán, a Corrente en Chorro deprázase moi ao norte. Por riba do paralelo 50; nas capas baixas, os ventos do W desaparecen para dar paso a unha circulación do NE, que rixe o flanco oriental da alta marítima de Azores; ou de levante, que canaliza a baixa térmica sahariana, provocando que o tempo anticiclónico subtropical invada o territorio peninsular con altas térmicas e ausencia de chuvias.

Nos meses otoñais, un ramal meridional do Jet Polar soe seguir unha traxectoria entre los 40-55 latitude N. favorecendo o paso de numerosas perturbacións da Fronte Polar con precipitacións mais ou menos xerais.

En inverno, este ramal do sul da Fronte Polar soe establecerse entre os 30 e 45 latitude N provocando a penetración das famílias de borrascas con traxectorias moi meridionais, unha das mais habituais é a via do Golfo de Cádiz responsables dechuvias importantes e case xeralizadas na depresión do Guadalquivir.

Finalmente, en primavera, o Jet Polar sofre unha migración de conxunto cara o norte coa posibilidade de períodos perturbados en estreita relación co predomínio da circulación de tipo meridiana fronte á circulación zonal.

Ligazón de interese:

DANAS: Ihttp://www.aemet.es/documentos/es/divulgacion/estudios/dana_ext.pdf

CLIMOGRAMAS: http://xacintario.wordpress.com/2011/11/

 

SEPNOSE DO TEMA 2 DA CIU PARA AS PAU

SEPNOSE TEMA 2 XEO BACH CIUG

 

DIVERSIDADE CLIMÁTICA: FACTORES XEOGRAFICOS E TERMO-DINÁMICOS QUE INFLÚEN NO CLIMA DE ESPAÑA (TEMA 2).

España caracterízase por unha gran diversidade de tempo atmosférico e de climas, que é o resultado da combinación dun amplo número de factores e de elementos climáticos. Os factores son os aspectos que exercen unha influencia permanente e inalterable sobre o clima. Poden agruparse en dous conxuntos: factores xeográficos e factores termodinámicos.

OS FACTORES XEOGRÁFICOS

Os factores xeográficos que explican os climas españois son a latitude, a situación, a influencia do mar e o relevo.

a) latitude deEspaña,situadanazonatemperadadohemisferionorte, determina a existencia de dúas estacións ben marcadas (verán e inverno), separadas por dúas de transición (primavera e outono). En Canarias, pola súa localización no extremo sur da zona temperada,en contacto co dominio intertropical,os contrastesentre estaciónsson menos marcados.

b) situación da Península, entre dúas masas de auga de caracterísitcas térmicas distintas (o océano Atlántico e o mar Mediterráneo) en entre dous continentes (Europa e África) convértea nunha encrucillada de masas de aire de características distintas. Canarias recibe tamén influencias atmosféricas variadas debido á súa insularidade e á súa proximidade ás costas africanas.

c) A influencia do mar é escasa na Península, froito da súa grande anchura, das súas costas pouco recortadas e da existencia de relevos montañosos paralelos á costa. Este feito establece claras diferencias entre unha estreita periferia, aberta ó mar, e un ancho núcleo de terras interiores con tendencia climática continental. Pola súa parte, a influencia do mar é decisiva nos dous arquipiélagos.

d) O relevo inflúe tamén no clima a causa da disposición, da altura e da orientación.

– A disposición do relevo peninsular ten variadas repercusións.

  • Os sistemasmontañosos paralelos á costafreana influenciado mar,quesó penetra con claridade polo val do Guadalquivir. A posición (oeste-leste) da maioría dos relevos montañosos, favorece a entrada de masas de aire marítimo do oeste.
  • Non obstante, o carácter macizo da Península fai que diminúa a súa actividade ó penetrar no interior e que as súas temperaturas se extremen.
  • As concas pechadas por montañas, como as depresiónsdo Douro e do Ebro, teñen precipitacións escasas (as masas de aire descargan a súa humidade nos sistemas montañososque as bordean) e néboas frecuentes causadas polo estancamentodo aire.
  • A altura fai disminuír as temperaturas (aproximadamente 6º por cada 1000 metros de ascenso) e determina precipitacións orográficas nas ladeiras de barlovento, precipitacións “ocultas” (escarcha e rocío) e precipitacións “horizontais” (producidas polas nubes).
  • A orientación crea contrastes climáticos entre os solleiros e as umbrías.

OS FACTORES TERMODINÁMICOS

Os factores termodinámicos do clima son os responsables da circulación atmosférica ou sucesión de masas de aire, que determina os distintos tipos de tempo atmosférico e de clima.

A circulación atmosférica está rexida en altura pola corrente en chorro e, en superficie, polos centros de acción, as masas de aire e as frontes.

1. A CIRCULACIÓN EN ALTURA: A CORRENTE EN CHORRO

  • Na zona temperada na que se sitúa España, a cirulación atmosférica en altura está dirixida pola corrente en chorro ou jet stream. Trátase dunha forte corrente de vento, de estructura tubular, que circula en dirección oeste-leste entre os nove e os once quilómetros de altitude, na diferencia de altura existentente entre a tropopausa polar e a tropical. O chorro separa as baixas presións que hai sobre o polo en altura, que quedan á esquerda da súa traxectoria, das altas presións tropicais, situadas á súa dereita.
  • Os desprazamentos estacionais do chorro en latitude determinan que afecte a España principalmente en inverno, mentres que en verán se traslada cara a latitudes máis setrentionais e, polo xeral, só incide na franxa cantábrica peninsular.

2. A CIRCULACIÓN EN SUPERFICIE: CENTROS DE ACCIÓN, MASAS DE AIRE E FRONTES.

A circulación atmosférica está dirixida polos centros de acción, polas masas de aire e polas frontes:

A) Os CENTROS DE ACCIÓN son áreas de altas e baixas presións. A presión atmosférica é o peso do aire sobre unha unidade de superficie. Mídese en milibares (mb) mediante o barómetro erepreséntase nosmapasdotempomediante asisóbarasouliñasqueunen puntosconigualpresión. Nestesmapas,asisóbaras vande4en4mb.A presión normal é de 1013,5 mb, aínda que nos mapas do tempo adoite considerarse un valor de 1016 mb.

Unha alta presión ou anticiclón é unha zona de altas presións rodeada por outras de presión máis baixa. Os ventos circulan ó seu arredor no sentido das agullas do reloxo. Produce tempo estable. Unha baixa presión, depresión, borrasca ou ciclón é unha zona de baixas presións rodeada doutras de presión máis baixa. Os ventos circulan ó seu arredor no sentido das agullas do reloxo. Produce tempo estable. Unha baixa presión, depresión,borrasca ou ciclón é unha zona de baixas presións rodeada doutras de presiónmáis alta. Os ventoscirculanó seu arredoren sentidocontrarioó das agullas do reloxo. Produce tempo inestable, frencuetemente chuvioso.

Pola súa orixe, os centros de acción poden ser térmicos ou dinámicos:

  • Un anticiclón térmico fórmase cando unha masa de aire arrefría: o aire frío pesamáis, descene e exerce unha alta presión. Unha baixa térmica fórmase cando o aire se quenta: o aire quente pesa menos, elévase e exerce unha baixa presión.
  • Oscentros de acción dinámicos fórmanseendeterminadaszonasnasqueenaltura a corrente en chorro forma cristas (áreas anticiclónicas) ou valgadas (áreas depresionarias), que se reflicten en superficie.

Os centros de acción que dirixen a circulación sobre a Península son os seguintes:

  • Centros deacción anticiclónicos: oanticiclóndasAzores,quenoveránsedespraza cara ó norte e no inverno cara ó sur; os anticiclóns polares atlánticos; o anticiclón escandinavo, e os anticiclóns térmicos do continente europeo e do interior da Península, formados polo arrefriamento do chan en inverno.
  • Centros de acción depresionarios:a depresiónde Islandia;a depresióndo golfo de Xénova, formada cnado posicións de aire frío continental europeo chegan ó Mediterráneo,máis cálido e húmido, e as depresiónstérmicas do norte de África e do interior peninsular formadas polo quentamento do chan en verán.

B) As MASAS DE AIRE son porcións de aire cunhas características determinadas de temperatura, humidade e presión. Estas características adquírenas nas súas rexións de orixe, tamén chamadas rexións mananciais. Debido á latitude de España, as rexións mananciais das que proceden as masas de aire que lle afectan son a zona ártica (A), a zona polar (P) e a zona tropical (T). As dúas primeiras dan lugar a masas de aire frías e a terceira orixina masas de aire cálidas. Nos tres casos, e dependendo da superficie da rexión de orixe, poden ser masas de aire marítimas húmidas (m) ou masas de aire continentais secas (c).

Estascaracterísitcas orixinaispódensemodificar seasmasasdeairepercorrengrandes distancias. Unha masa de aire fría que descende en latitude, requéntase pola base e inestabilízase;pola contra, unha masa de aire cálida que ascende en latitude arrefríase pola base e estabilízase. Unha masa de aire orixinariamente seca que realiza un percorrido mariño, humedécese e inestabilízase; unha masa de aire orixinariamente húmida que realiza un percorrido continental, desécase e estabilízase.

C) As FRONTES son superficies que separan dúas masas de aire de características distintas. Polo tanto, a ambos os dous lados dunha fronte prodúcese un cambio brusco das propiedades do aire. A fonte máis importante para España é a fronte polar, que separa as masas de aire tropical e polar. As súas ondulaciónsconstitúen as borrascasde dúas frontes, cálida e fría, separadas por un sector cálido. Como a fronte fría avanza máis rapidamente, o sector cálido estréitase ata desaparecer (oclusión). Con iso remata a enerxía da borrasca.

TOMADO DE:

http://noespazoenotempo.webnode.es/diversidade-climatica/tema/

LIGAZÓN PROPOSTO POLA CIUG

http://www.slideshare.net/sennumero/elementos-e-factores-do-clima

http://www.slideshare.net/sennumero/elementos-e-factores-do-clima

LIGAZÓNS DE REFORZO:

http://es.scribd.com/doc/42672614/2-1-DIVERSIDAD-CLIMATICA-DE-ESPANA-FACTORES-CLIMATICOS

http://www.slideshare.net/mariomasero/tema-2-diversidad-climtica

http://www.slideshare.net/mpimienta/geografa-de-espaa-bachillerato-clima

EXERCICIO DE AUTOAVALIACIÓN SOBRE METEREOLOXIA XERAL

1.- Definición de “homosfera”: 1) Mezcla de gases con partículas líquidas e sólidas en suspensión; 2) capa de aire puro e seco; 3) etimolóxicamente, esfera de vapor con impurezas.

2.- Trazos da “heterosfera”: 1) Comprensión atmosérica e ionización; 2) estratificación dos gases e absorción das ondas radiofónicas; 3) división dos gases por densidades e fenómenos de electrificación.

3.- Compoñentes da atmósfera asociados á transferencia de enerxía radiante: 1) Hidróxeno e oxíxeno; 2) metano e helio; 3) ozono e vapor de auga.

4.- Os niveis máis fríos da atmósfera son: 1) a estratopausa e a mesopausa; 2) a tropopausa e a mesopausa; 3) a tropopausa e a estratopausa.

5.- Qué capas da atmósfera son dinámicamente estables?: 1) troposfera e estratosfera; 2) estratosfera e termosfera; 3) estratosfera e mesosfera.

6.- Formas de transferencia de c/alor: 1) radiación e irradiación; 2) conducción e difusión; 3) advención e inversión térmica.

7.- Valor da “constante solar” e porcentaxe de radiación que alcanza a superficie terrestre: 1) 2 calorías /m2/minuto e 33/100; 2) 2 calorías/cm2/minuto e 33/100; 3) 2 calorías/cm2/minuto e 17/100.

8.- Tipos de enerxía radiante: 1) Ultravioleta e de onda curta; 2) de onda larga e infrarroxa; 3) ultravioleta e de onda larga.

9.- Orixe da auga na atmósfera: 1) Pola evaporación dos rocións das augas oceánicas; 2) pola condensación das masas de aire húmido; 3) por reacción química dos compoñentes gaseosos maioritarios.

10.- Cándo aumenta a humidade absoluta?: 1) Coa dilatación; 2) co aporte de vapor de auga; 3) coa descomprensión.

11.- Cándo aumenta a humidade relativa?: 1) Coa dilatación; 2) sempre cun aporte de auga igual ou doble do valor da humidade absoluta; 3) coa comprensión do volume de aire orixinal.

12.- A presión atmosférica “standart” a nivel da mar é de: 1) 1,033 kgs/m2; 2) 1013 mb/cm2; 3)1760 mm de mercurio/cm2.

13.- Trazos do gradiente vertical de presión son: 1) o descenso rápido da presión coa altura nos niveis baixos; 2) o rápido ascenso da presión nas capas altas; 3) quentamento e enfriamento diurno.

14.- Nomes da liñas dos mapas barométricos: 1)Isobara e batimétricas; 2) isobara e isohipsas; 3) isohipsas e batimétricas.

15.- Causa principal da variación de presión no plano horizontal: 1) O quentamento e enfriamento adiabáctico; 2) o quentamento e o enfriamento diurno; 3) a inclinación do eixo da Terra e o movemento aparente do Sol.

16.- Fórmula do gradiente barométrico: 1) P-p/D-d; 2) P x D/p x d; 3) P–D/ p-d.

17.- Indicador empírico da velocidade do vento a partir do mapa de isobaras: 1) a maior ou menor proximidade das curvas barométricas; 2) o trazado curvo ou rectilíneo de ditas liñas; 3) a maior ou menor lonxitude das mesmas.

18.- Na fórmula da “forza xeostrópica”, efecto da rotación terrestre, intervén: 1) a velocidade libre do corpo e a latitude; 2) a masa do corpo e a lonxitude; 3) os factores anteriores multiplícanse por 4 ou 6 respectivamente.

19.- Trazos da circulación ciclónica no hemisferio norte: 1) centrípeta, no sentido das agullas do reloxio; 2) centrípeta, no sentido contrario ás agullas do reloxio; 3) diverxente, no sentido contrario ás agullas do reloxio.

20.- Trazos da circulación anticiclónica no hemisferio sur: 1) diverxente, no sentido contrario ás agullas do reloxio; 2) centrífuga no sentido das agullas do reloxio; 3) converxente e ciclónica.

21.- Definición de proceso adiábatico: 1) Cambio térmico en resposta ao ciclo de transición dos estados da auga; 2) cambio térmico sen intervención de axentes externos; 3) cambio térmico resultante dos desprazamentos horizontais das masas de aire.

22.- Orixe dos procesos adiabáticos: 1) Na inclinación dos raios solares; 2) no gradiente vertical de presión; 3) no estado higrométrico do aire.

23.- Fenómenos asociados á estabilidade atmosférica: 1) O fenómeno da “gota quente” e a inversión térmica en superficie; 2) a “gota fría” e a irradiación; 3) unha advención tropical na base e polar en altura.

24.- Zonas da superficie do planeta dinámicamente inestabeis: 1) Os océanos en verán; 2) os polos permanentemente; 3) os continentes no verán.

25.- Nome anglosaxón que fai referencia á dinámica das baixas ecuatoriais: 1) Doldrums; 2) banquise; 3) blizzards.

26.- Nome anglosaxón que fai referencia á dinámica das bandas intertropicais: 1) Alisides; 2) trade winds; 3)horse´s latitudes.

27.- Nome anglosaxón que fai referencia á dinámica das altas tropicais: 1) Stream convectiv; 2) 0uests winds; 3) latitudes of horses.

28.- Trazos dinámicos das latitudes medias a nivel de superficie: 1) Ventos regulares de compoñente oeste; 2) ventos do oeste de variable intensidade; 3) ventos do poñente sempre secos.

29.- Caracteres dinámicos dos casquetes polares a nivel de superficie: 1) Ventos sempre moderados de levante; 2) ás veces ventos moi fortes do leste; 3) ventos do poñente sempre secos,

30.- Definición de masa de aire: 1) Corpo de miles de kms de lonxitude de case igual temperatura e humidade; 2) corpo de centenares de metros de altura de case igual temperatura e presión vertical; 3) enorme corpo de aire comprimido en que se fragmenta a atmósfera.

31.- Orixes das masas de aire: 1) Nas depresións; 2) nas altas ecuatoriais; 3) nos anticiclóns.

32.- Definición de fronte: 1) Discontinuidade de duas masas de aire; 2) pendente inclinada que separa dous centros de acción; 3) vangarda de ataque dunha corrente de aire.

33.- Xénese dunha onda ciclónica: 1) A mezcla de duas masas de aire; 2) a cizalladura de duas masas de aire; 3) non se ten sospeita algunha.

34.- Elementos dunha onda ciclónica: 1) cabeza, tronco e cola; 2) Unha fronte e un sector quente e unha fronte e un sector frío; 3) unha cuña de aire quente e un sector frío que empurra por detrás ou resiste por diante.

35.- A fase inicial dun sistema ciclónico ideal maniféstase: 1) Con nubes e ventos nos niveis altos; 2) con descenso da temperatura e da presión; 3) con halos e aumento da presión.

36.- Cadro metereolóxico asociado ao paso dunha fronte quente: 1) descenso da presión e aumento da temperatura; 2) dominio de nimbos e circulación anticiclónica; 3) descenso térmico e nubes estratificadas baixas.

37.- Cadro metereolóxico asociado ao paso do sector de aire quente: 1) Nubes e claros; 2) mala visibilidade e subsidencia; 3) precipitación de intensidade horaria e circulación ciclónica.

38.- Cadro metereolóxico asociado ao paso dunha fronte fría: 1) Descenso térmico e nubes de desenvolvemento vertical; 2) precipitación prolongada e circulación anticiclónica; 3) aumento da presión e mala visibilidade.

39.- Cadro metereolóxico asociado ao paso do sector de aire frío: 1) aumento da presión e da circulación ciclónica; 2) ceo despexado e bóa visibilidade; 3) convección e descenso térmico.

40.- O resultado neto dunha fronte ocluída é: 1) O ascenso latitudinal e pola superficie de aire quente; 2) descenso latitudinal e pola superficie de aire frío; 3) mezcla de aire dos sous sectores e a nivel de superficie.

EXERCICIO DE AUTOAVALIACIÓN SOBRE CLIMATOLOXÍA DA P.I.

1.- Definimos clima como a caracterización do estado medio da atmósfera: 1) nun determinado momento; 2) nun determinado lugar; 3) nunha extensión e durante décadas.

2.- Carácter dos factores climáticos: 1)Permanentes; 2) intensivos; 3) arbitrarios.

3.- Tipos de factores climáticos: 1) Cósmicos e dinámicos; 2) térmicos e antropofóbicos; 3) hídricos e bioquímicos.

4.- Factores planetarios do clima da P.I.: 1) O seu emprazamento lonxitudinal ao leste de Greenwich; 2) o seu emprazamento meridional dentro da zona de latitudes medias; 3) o seu emprazamento perto do continente africano.

5.- Factores xeográficos do clima da P.I.: 1) Altitude media elevada e corrente quente de México (Gulf-stream); 2) Peninsularidade e continentalidade; 3) Disposición  meridián dos cinturóns orográficos e homotermia mediterránea.

6.- Factores bioxeográficos do clima da P.I.: 1) As políticas forestais e industriais; 2) a sobre-explotación do manto freático e a construcción de encoros; 3) a polución doméstica das grandes ciudades e o aumento do parque automovilístico.

7.- Emprazamento do anticiclón permanente das Azores: 1) Perto do Trópico de Cáncer; 2) ao norte do arquipélago luso; 3) no atlántico subtropical, segundo o movemento estacional do sol.

8.- Influencia dinámica dos anticiclóns noratlánticos: 1) Canalizan polo seu flanco meridional as perturbacións da Fronte Polar; 2) a prol da circulación no sentidos das agullas do reloxio atraen ventos húmidos do leste; 3) dirixen polo seu flanco oriental fluxo de aire ártico.

9.- Carácter do anticiclón centroeuropeo: 1) Permanente; 2) temporal; 3) estacional.

10.- Orixe do suposto anticiclón ibérico: 1) Por inversión térmica; 2) por irradiación térmica; 3) por predominio da circulación anticiclónica nas latitudes medias en inverno.

11.- Carácter da masa de aire tropical marítimo: 1) Sempre estable; 2) sempre inestable; 3) potencialmente inestable.

12.- Carácter da masa de aire polar marítimo de retorno: 1) Sempre estable; 2) sempre inestable; 3) potencialmente inestable.

13.- Carácter da suposta masa de aire mediterránea: 1) Quente e húmida; 2) morna e húmida; 3) quente e seca.

14.- Carácter da masa de aire tropical continental: 1) Quente e húmida; 2) morna e húmida; 3) quente e seca.

15.- Carácter da masa de aire polar continental: 1) Fría e húmida; 2) Fría e seca; 3) moi fría e de humidade variable.

16.- Orixe da Fronte Polar nas costas orientais de América do Norte: 1) Contrate térmico atenuado das masas de aire oceánico e continental; 2) converxencia de aire procedente dos anticiclóns subtropical e polar; 3) converxencia de correntes mariñas de desigual magnitude.

17.- Máxima influencia da Fronte Polar sobre a P.I.: 1) No inverno; 2) no verán; 3) nas estacións equinocciais.

18.- Influencia mínima da fronte mediterránea: 1) No inverno; 2) no verán; 3) nas estacións equinocciais.

19.- Orixe da fronte dos alisios: 1) O gradiente térmico ao norte e ao sul do Trópico de Cáncer; 2) o gradiente térmico en altura pola subsidencia dominante; 3) a fricción dos ventos intertropicais secos e húmidos.

20.- Emprazamento natural da fronte ártica: 1) Sobre a fachada noruega; 2) sobre as illas Kuriles; 3) sobre o litoral de Labrador.

21.- Situacións atmosféricas non adventivas: 1) Norte e “gota fría”; 2) anticiclónica e “depresión térmica”; 3) Sul e “gota quente”.

22.- Situacións típicas do inverno peninsular: 1) Anticiclónica e norte; 2) suroeste e levante con “gota fría”; 3) borrasca térmica e sul.

23.- Situacións típicas do verán peninsular: 1) Anticiclónica e norte; 2) suroeste e levante con “gota fría”; 3) borrasca térmica e sul.

24.- Situacións típicas na P.I. durante as estacións equinocciais: 1) Anticiclónica e norte; 2) suroeste e levante con “gota fría”; 3) borrasca térmica e sul.

25.- Tempo asociado a unha situación anticiclónica sobre a P.I.: 1) Ceo despexado e xeadas nocturnas; 2) ceo limpo e ventos racheados; 3) ceo sen nubes e bóa visibilidade.

26.- Tempo asociado a unha situación de verán: 1) Altas temperaturas e bóa visibilidade; 2) altas temperaturas e nubosidade baixa; 3)  altas temperaturas e chuvias convectivas.

27.- Tempo asociado a unha situación do norte: 1) Descenso térmico e ventos do NE; 2) frío e ceo encapotado de nubes; 3) frío e xeralización das nevadas.

28.- Tempo asociado a unha situación do noroeste: 1) Arrecia o vento con precitación fina dabondo; 2) forte vento a ráfagas, seguido dunha melloría relativa; 3) intensas correntes de aire ascendentes e granizadas.

29.- Tempo asociado a unha situación do suroeste: 1) Temperatura alta e aire seco; 2) trae aire quente e húmido, pero o tempo é estable; 3) temperatura morna ne constante chuvia.

30.- Tempo asociado a unha situación do sul: 1) Ventos do SE e nubes moi altas; 2) subida das temperaturas e da humidade ao norte dos sistemas orográficos; 3) ventos do SW e tormentas e chaparróns no Levante.

31.- Tempo asociado a unha situación de levante: 1) Cierzo e bochorno; 2) nubosidade e precipitacións ocasionais; 3) altas térmicas no litoral atlantico e humidade no litoral mediterráneo.

32.- Tempo asociado a fenómenos de “gota fría”: 1) Sempre estable; 2) potencialmente estable; 3) sempre inestable.

33.- Característica principal do dominio morno-quente da P.I.: 1) Alta temperatura media anual; 2) volumen pluviométrico relativamente baixo; 3) áridez estival.

34.- Características principais do dominio morno-frío da P.I.: 1) Volumen pluviométrico e amplitude térmica moi variables; 2) moderada oscilación térmica anual e mínimas rigurosas; 3) alto volumen pluviométrico de máximo estival.

35.- Ámbito da variante climática “mediterráneo oceánico”: 1) Litoral da Bética; 2) sector medio-baixo da Bética; 3) altiplanicies penibéticas.

36.- Ámbito da variante climática “mediterráneo continental”: 1) Litoral da Bética; 2) sector medio-baixo da Bética; 3) altiplanicies penibéticas.

37.- Ámbito da variante climática “mediterráneo mediterráneo”: 1) Litoral da Bética; 2) sector medio-baixo da Bética; 3) altiplanicies penibéticas.

38.- Ámbito da variante climática “mediterráneosubtropical”: 1) Litoral da Bética; 2) altiplanicies penibéticas; 3) litoral penibético.

39.- Ámbito da variante climática “mediterráneo subdesértico”: 1) Litoral da Bética; 2) litoral murciano-almeriense; 3) litoral penibético.

40.- Ámbito da variante climática “mediterráneo levantino”: 1) Litoral do SE peninsular; 2) litoral valenciano; 3) litoral valenciano e balear.

41.- Ámbito da variante climática “mediterráneo catalán”: 1) Todo o territorio da C.A. de Cataluña; 2) só as provincias litorais; 3) ás anteriores sumamos o arquipélago balear.

42.- Ámbito da variante climática “morno-frío oceánico”: 1) Pirineos e litoral cantábrico; 2) Pirineos occidentais e litoral cantábrico ata Ortegal; 3) só o litoral cantábrico.

43.- Ámbito da variante climática “morno-frío oceânico con estación seca” : 1) Galícia e cubetas intramontañosas da cordilleira cantábrica; 2) Rias Baixas, depresións galegas (Val do Sil), cubetas intramontañosas (O Bierzo, Hoya de Liébana); 3) só as Rias Baixas.

44.- Ámbito da variante climática “morno-frío continental”: 1) Pedemonte do Pirineo oriental e interior de Cataluña; 2) cabeceira do Ebro e Navarra interior; 3) as duas anteriores, engadir a meseta lucense.

45.- Ámbito da variante climática “morno-frío continental com estación seca”: 1) Submesetas e depresión do Ebro; 2) submesetas e concas medio-altas da vertente levantina; 3) as dous son básicamente correctas.

2.-  PRACTICOS CIUG

PRÁCTICO PPAU SETEMBRO 2012 OPCIÓN B. DESEÑO E PONDERACIÓN DO EXERCICIO

 

2.- Atendendo ao documento, conteste (puntuación máxima de 4 puntos):

a) Localice cinco sistemas montañosos con temperaturas medias inferiores a 7,5ºC (1 punto).

b) Comente o documento atendendo ás seguintes cuestións:

Identifique o documento e relacione as áreas coas mesmas temperaturas coas zonas xeográficas ás que correspondan. (1 punto)

Explique os factores xeográficos e termodinámicos que condicionan as áreas con temperaturas superiores a 15ºC (1 punto).

Relacione as áreas de temperaturas inferiores a 15ºC cos dominios climáticos aos que corresponden (1 punto). 

CRITERIOS AVALIACIÓN CIUG

2.‐ Atendendo ao documento, conteste (puntuación máxima de 4 puntos):

a) Localice cinco sistemas montañosos con temperaturas medias inferiores a 7,5ºC (1 punto).

– Pireneos, Sistema Central, Sistema Ibérico, Cordilleira Cantábrica, Montes de León, Serras SO de Galicia.

b) Comente o documento atendendo ás seguintes cuestións:

Identifique o documento e relacione as áreas coas mesmas temperaturas coas zonas xeográficas ás que correspondan. (1 punto)

– Trátase dun mapa temático, corocromático, con isoliñas (isotermas) que representan a temperatura media anual das distintas áreas de España (Península, Baleares e Canarias).

– Na lenda, as cores azuis reflicten as zonas máis frías (áreas montañosas do centro e norte peninsular, Submeseta Norte e cumios máis elevados dos sistemas montañosos meridionais). As cores marelas e salmón (de 12,5ºC a 17,5ºC) correspóndense coa Submeseta Sur, depresión do Ebro, áreas litorais do Cantábrico e Galicia, ademais dos vales interiores de Galicia e Dorsal Meridiana, arquipélago balear e áreas montañosas de Canarias). As cores vermellas, con temperaturas máis elevadas, correspóndense coas áreas de dominio mediterráneo levantino e andaluz, depresión do Guadalquivir e litorais das illas Canarias. 

  • Explique os factores xeográficos e termodinámicos que condicionan as áreas con temperaturas superiores a 15ºC (1 punto).

– Canto aos factores xeográficos:

España localízase en latitudes medias. Pero a latitude máis meridional (incluso subtropical no caso canario) das áreas litorais levantinas e andaluzas contribúe ao incremento da temperatura media. A altitude dos espazos sinalados correspóndese esencialmente con áreas deprimidas ou litorais, que están por debaixo dos 200 metros sobre o nivel do mar. En Canarias, a pesar das maiores altitudes, a súa posición latitudinal xustifica o valor medio máis elevado das temperaturas anuais. A proximidade ao mar. Nas costas mediterráneas o inverno é suave e o verán, caloroso, pois este mar, pechado e bordeado por relevos montañosos, actúa como un almacén de calor e non pode amortecer moito as elevadas temperaturas estivais. Polo tanto, a amplitude térmica das súas costas é moderada.

– No referente aos factores termodinámicos:

Na área mediterránea prodúcese un predominio do anticiclón das Azores durante boa parte dos equinoccios e solsticio de verán. A penetración de vagas de aire frío é menor ca nas áreas setentrionais da península. Por contra, a influenciasahariana, moi acentuada no verán, produce unha elevación das temperaturas medias. As illas Canarias constitúen un dominio climático orixinal debido á súa situación no extremo sur da zona temperada, en contacto co dominio intertropical e preto das costas africanas, o que fai que se entrecrucen influencias variadas. Dominan as altas presións tropicais (anticiclón das Azores) e o vento alisio do nordeste, que dá lugar a temperaturas cálidas todo a ano nas zonas baixas, xa que ningún mes baixa de 17 ºC, polo que a amplitude térmica é pequena (inferior a 8º C).

Relacione as áreas de temperaturas inferiores a 15ºC cos dominios climáticos aos que corresponden (1 punto).

– A área de 12,5ºC a 15ºC correspóndese cos dominios climáticos do mediterráneocontinentalizado da Submeseta Sur e a depresión do Ebro; o suboceánico (oceánico de transición ou oceánico de influencia mediterránea) dos vales interiores de Galicia e o oceánico do litoral cantábrico. A área de 10ºC a 12,5ºC correspóndese, esencialmente, co dominio mediterráneo continentalizado (ou de interior) da Submeseta Norte e montañas medias. A área de 7,5ºC a10ºC correspóndese co dominio de montaña peninsular. A área de menos de 7,5ªC de media correspóndese co dominio de alta montaña peninsular.

LIGAZÓN PROPOSTO POLA CIUG

http://www.02.ign.es/espmap/mapas_clima_bach/Mapa_clima_09.htm

MAPAS DE TEMPERATURAS MEDIAS (DOCUMENTO PARA COMENTARIO SUPRA)

A temperatura é o grao de calor do aire. Mídese en graos centígrados (ºC) mediante o termómetro. Nos mapas represéntase mediante isotermas ou liñas que unen os puntos con igual temperatura.

As temperaturas medias son máis suaves preto do mar e descenden cara ó interior, cara ó norte e coa altura. Aspectos importantesdastemperaturasenrelaciónco clima son a amplitude térmica anual e as xeadas.

A amplitudetérmicaanualou oscilacióntérmica anual é a diferencia entre a temperatura media do mes máis cálido e a do mes máis frío. En España, as amplitudes térmicas máis baixas danse en Canarias e nas costas, especialmente nas do norte peninsular

Asxeadasprodúcensecadavezqueatemperaturadoairebaixade0ºC.Podenserde irradiación (polo arrefriamento do solo que se transmite ó aire que está en contacto con el) ou de avección (pola chegada dunha masa de aire mo fría). En España, o menor número de xeadas dáse nas costas (a influencia do mar suaviza as temperaturas), e o maior, na submeseta norte e o val do Ebro, onde en inverno son frecuentes as inversións térmicas.

As temperaturas do litoral peninsular manteñen valores suaves todo o ano, pois a auga conserva a calor máis cá terra e é máis lenta en quentarse e arrefriarse polo que exerce unha influencia moderadora sobre as temperaturas.

Nas  costas mediterráneas o inverno é suave verán caluroso, pois este mar, pechado e bordeado por relevos montañosos, actúa como un almacén de calor e non pode amortecer moito as elevadas temperaturas estivais. Polo tanto, a amplitude térmica das súas costas é moderada.

O Atlántico ten unha temperatura superficial máis baixa e un gran poder de regulación térmica. En inverno compórtase como unha masa cálida respecto á Península temperando o frío, e en verán á inversa, suavizando a calor. Polo tanto, a amplitude térmica das costas que baña é baixa.

No clima oceánico (cornixa cantábrica eGalicia) astemperaturas son suaves eaamplitude térmica baixa (menos de 15 ºC), aínda que con diferencias entre a costa e o interior. Na costa, a influencia do mar determina veráns frescos (ningún mes ten temperatura media igual ou superior a 22 ºC) e invernosmoderados (a temperatura mediado mesmáisfrío estáentre6 ºCe 10 ºC),de xeito que a amplitudetérmicaé escasa(entre 9 ºC – 12 ºC). Cara ó interior,ó disminuíra influenciamariña, a temperatura do inverno é máis fría (por debaixo de 6 ºC). Paralelamente, aumenta a amplitude térmica, que se sitúa entre os 12 ºC e os 15 ºC.

No clima mediterráneo (territorio peninsular ósur da zona de clima oceánico, illas Baleares, Ceuta e Melilla)as temperaturasvarían entre a consta e o interior e de norte a sur, polo que presenta varios subtipos:

– Na costamediterránea peninsular, a costasudatlántica, o arquipiélago balear,Ceutae Melilla (clima mediterráneo marítimo) as temperaturas aumentan de norte a sur e presentan amplitudes medias (12 ºC – 15/16 ºC), con veráns que superan os 22 ºC e invernos suaves pola influencia do mar (a media do més máis frío non baixa de 10 º C).

– O interior peninsular, excepto a zona media do val doEbro (clima mediterráneo continentalizado) presenta temperaturas conamplitudes altas,superiores a 16 ºC. En función das características térmicas, pódense distinguir os seguintes subtipos:

  • O subtipo da meseta norte e das terras altas de Guadalajara, Teruel e Cuenca, con veránsfrescos (media do mes máis cálido inferior a 22 ºC) e invernos fríos (media do mes máis frío entre 6 ºC e -3 ºC), con frecuentes xeadas e néboas.
  • O subtipo da submesentasur e bordos do val do Ebro, con veráns calurosos(media do mes máis caloroso igual ou superior a 22 ºC) e invernos fríos, aínda que con menor incidencia das xeadas.
  • O subtipo da submesentasur e bordos do val do Ebro, con veráns calurosos(media do mes máis caloroso igual ou superior a 22 ºC) e invernos fríos, aínda que con menor incidencia das xeadas.

– No sueste peninsular e a zona media do Val do Ebro (clima mediterráneoseco, subdesértico ou estepario) as temperaturas permiten distinguir entre:

  • A estepa cálida da zona costeira do sueste, con medias anuais arredor dos 17 ºC – 18 ºC econ invernos moi suaves (non baixan de 10 ºC).
  • A estepafría do suesteinterior(lesteda Mancha e Albacete) edazonamediado valdo Ebro, con temperaturamediaanual inferior a 17 ºC e invernosmoderadosou fríos (entre 6 ºC e 10 ºC e entre 6 ºC e -3 ºC, respectivamente).

Nos territorios situados a máis de 1000 metros de altitude (clima de montaña) as temperaturas caracterízanse porunhamedia anualbaixa(sempre inferior a10ºC),veráns frescos (ningún mescon temperatura media igual ou superior a 22 ºC) e invernos fríos (algún mes con temperatura media próxima ou por debaixo de 0 ºC), o que fai que sexan frecuentes as precipitaciónsen forma de neve. Asmontañas incluídas naáreadeclima oceánico (Pirineos ecordilleira Cantábrica) nonteñen ningún mes seco e presentan veráns frecos mentras que as montañas do centro e sur, incluídas na área mediterránea, teñen temperaturas estivais máis altas, superándose os 22 ºC nalgúns sectores  e poden ter un ou dous meses secos.

As illas Canarias constittúen
un dominio climático orixinal debido á súa situación no extremo sur da zona temperada,
en contacto co dominio intertropical e preto das costas africana o que fai que se entre crucen influencias variadas. Dominan as altas presións tropicais (anticiclón das Azores) vento alisio do nordeste, que dá lugar a temperaturas cálidas todo a ano nas zonas baixas, xa que ningún mes baixa de 17 ºC, polo que a amplitude térmica é pequena (inferior a 8º C). Nas zonas altas disminúe a temperatura.

PRÁCTICOS noespazoenotempo.webnode.es/diversidade-climatica/practicos/

CONVOCATORIA DE XUÑO 2004 OPCIÓN 2 = CONVOCATORIA DE XUÑO 2008

OPCIÓN 2

Esta cuarta pregunta terá unha puntuación máxima de 3 puntos. Requírese a correcta interpretación do documento, valorando tanto a súa comprensión (lectura) como a súa explicación (análise) en termos, sempre que sexa procedente, de causas e consecuencias posibles. Como criterios orientativos poden citarse os seguintes: tipoloxía da imaxe (mapa analítico, cualitiativo), o reparto espacial das precipitacións, as tres Iberias pluviométricas, factores do reparto, causas e consecuencias, relación con outros elementos climáticos, incidencia na definición das paisaxes vexetais e das rexións agrarias, etc. Valoraranse as referencias aos déficits hídricos en diversas rexións e á polémica dos trasvases.

LIGAZÓN PROPOSTO POLA CIUG

http://www.02.ign.es/espmap/mapas_clima_bach/Mapa_clima_05.htm

MAPA DE PRECIPITACIÓNS MEDIAS (DOCUMENTO PARA COMENTARIO SUPRA)

A precipitación é a caída de auga procedente de nubes, tanto en forma sólida como líquida. Mídese co pluviómetro en milímetros (mm) ou litros por metro cadrado (un milímetro de precipitación equivale a un litro por metro cuadrado). Nos mapas represéntase mediante isohietas ou liñas que unen puntos de igual precipitación.

As precipitacións orixínanse pola elevación, arrefriamento e condensación do vapor de auga contido no aire. Segundo a causa da elevación do aire, a precipitación pode ser orográfica (debida ó relevo), convectiva (polo quentamento do chan) ou de fronte (ó entrar en contacto dúas masas de aire de características distintas a fría intróducese por debaixo da cálida, obrigándoa a ascender).

En España, as precipitacións caracterízanse por un volume anual modesto e por unha gran variabilidade interanual, estacional e espacial, en función da diversa influencia de factores, como a latitude, a apertura ó mar e o relevo.

No clima oceánico (cornista cantábrica e Galicia) as precipitacións son abundantes e regulares. O total anual supera os 800 mm e os días de chuvia son máis de 150 ó ano. A súa distribución ó longo do ano é bastante regular, xa que son áreas que se atopan baixo a continua acción das borrascas da fronte polar. Así e todo, adoita darse un máximo de precipitación en inverno, coincidindo coa maior frecuencia de paso das ditas borrascas, e un mínimo relativo en verán, debido a presencia do anticiclón das Azores, desprazado ó norte. O mínimo relativo pode dar lugar a un máximo de dous meses secos que indica a transición ó clima mediterráneo continentalizado. As chuvias caen de xeito suave, o que favorece a súa filtración no solo.

Nas áreas de clima mediterráneo (territorio peninsular ó sur da zona de clima oceánico, illas Baleares, Ceuta e Melilla) as precipitacións son escasas e irregulares. O total anual é inferior a 800 mm. A distribución caracterízase pola seca en verán, motivada polo desprazamento cara ó norte do anticiclón das Azores nesta época do ano; e, secundariamente, pola acción do anticiclón continental do norte de África sobre o sur peninsular. Os máximos de precipitacións son equinocciais, salvo nas zonas máis abertas á influencia do Atlántico, onde teñen lugar en inverno. As precipitacións caen en moitas ocasións en forma de fortes treboadas que, unidas a unha importante deforestación das vertentes, causan unha profunda erosión do solo.

Nesta área podemos establecer diferencias entre as zonas de clima mediterráneo marítimo, clima mediterráneo continentalizado e o clima mediterráneo seco, subdesértico ou estepario.

– O clima mediterráneo marítimo comprende a costa mediterránea peninsular (agás o sueste), a costa sudatlántica, o arquipiélago balear, Ceuta e Melilla. As precipitacións son escasas (entre 800 e 300 mm ó ano) e varían entre a costa mediterránea e a sudatlántica.

· Na costa mediterránea son menores porque as borrascas atlánticas son esporádicas e chegan moi modificadas, pois perden a súa humidade ó atravesar a Península e as barreiras montañosas paralelas á costa mediterránea. O máximo principal dáse en outono, pola maior frecuencia de situacións do leste, tormentas e gotas frías, que teñen a súa orixe nun Mediterráneo moi requentado no verán.

· Na costa sudatlántica, as precipitacións son máis abundantes, ó atoparse máis afectada polo paso das borrascas atlánticas, sobre todo as formadas no SO peninsular e no golfo de Cádiz. O seu máximo principal dáse en inverno ou en outono-inverno.

– O clima mediterráneo continentalizado comprende o interior peninsular, excepto a zona media do val do Ebro. Caracterízase polo seu illamento das influencias marítimas, o que lle dá un carácter continentalizado. As precipitacións, tamén entre 800 e 300 mm anuais, presentan diferencias notables.

· No centro das depresiósn castelás e do Ebro son menores, pois esta zona está encaixada entre unidades do relevo. Presentan un mínimo secundario en inverno, pois o frío do solo faverece ou reforza as situacións anticiclónicas. O máximo ten lugar nas estacións equinocciais, sobre todo en primavera, cando o debilitamento dos anticiclóns invernais permite o paso das borrascas atlánticas.

· No sector occidental do interior peninsular, as precipitacións son máis abundantes, pola maior frecuencia de paso das borrascas atlánticas. O máximo ten lugar principalmente en inverno.

– O clima mediterráneo seco, subdesértico ou estepario, comprende o sueste peninsular e a zona media do Val do Ebro. As precipitacións anuais son inferiores a 300 mm, o que lle dá caráter estepario a ambas áreas:

· No sueste, a aridez obedece a que a zona se atopa ó abeiro das borrascas atlánticas gracias ós relevos das cordilleiras Béticas, a que chegan con dificultade as borrascas mediterráneas e a qeu son frecuentes as adveccións secas de África. Só as perturbacións que penetran polo estreito de Xibraltar ou as formadas ocasionalmente no mar de Alborán provocan precipitacións. No cabo de Gata chégase ó clima desértico (menos de 150 mm de precipitación anual).

· Na zona media do val do Ebro, a aridez débese ó illamento das borrascas atlánticas polo Sistema Ibérico e á nula influencia do Mediterráneo debido á posición da cordilleira CosteiraCatalana.

Na área de montaña, é dicir, en aqueles territorios situados a máis de 1000 metros de altitude as precipitacións adoitan superar os 1000 mm ó ano. Este clima conta cunhas características específicas, pois a medida que ascende en altura as precipitacións aumentan e as temperaturas disminúen, aínda que presentan variacións:

– As montañas do norte peninsular, incluídas na área de clima oceánico (Pirineos e cordilleira Cantábrica) non teñen ningún mese seco e presentan veráns frescos.

– As montañas do centro e sur, incluídas na área mediterránea (o resto das montañas peninsulares), sofren unha notable reducción pluviométrica en verán, que pode dar lugar a un ou dous meses secos, e teñen temperaturas estivais máis altas.

As illas Canarias constitúen un dominio climático orixinal debido á súa situación no extremo sur da zona temperada, en contacto co dominio intertropical e preto das costas africanas. As precipitacións son moi escasas nas zonas baixas. Nas illas occidentais encóntranse entre 300 e 150 mm ó ano (clima estepario ou subdesértico); e en Lanzarote, Fuerteventura e terras baixas de Gran Canaria non alcanzan os 150 mm ó ano (clima desértico).

Tomado de: noespazoenotempo.webnode.es/diversidade-climatica/practicos/

LIGAZÓN DE INTERESE

A&C DUN MAPA PLUVIOMÉTRICO DA P.I.

http://geoperspectivas2bachiller.blogspot.com.es/2011/05/mapa-de-la-peninsula-iberica-en-el-que_29.html

2.3.– MAPA TEMATICO DE CLIMAS DE ESPAÑA

Análise e comentario de mapa tematico: Climas de España

http://luisamariaarias.files.wordpress.com/2011/07/los-climas-de-espac3b1a2-mapa-mudo.jpg

los-climas-de-espac3b1a2-mapa-mudo

TIPO DE IMAXE

O documento cartográfico proposto polo Departamento de Xeografia do IES San Tome de Freixeiro o clasificamos como un mapa tematico de coropletas (localización, extensión e distribución en superficie dos matices climaticos en España), representado gráficamente por medio dunha gama de grises e dunha trama de raiados e puntos dentro.

O tempo, obxecto de estudo da meteoroloxía, é o estado físico da atmósfera, nunha localidade ou nunha rexión, durante un periodo cronolóxico curto, o que as persoas percibimos día a día. O clima, pola contra, establécese a partir da sucesión habitual de estados de tempo ao largo dunha larga serie de anos, nunca menor de trinta. O estudo do clima básase nos datos sistemáticamente aportados pola rede de estacións do INM.

ANALISE OU LECTURA DO DOCUMENTO

Dos nove matices climáticos peninsulares e dos catro correspondientes ás Illas Canarias que aporta a cartografía do I.G.N. para o nivel de Bacharelato no seu portal web, a principal fonte informativa para o presente traballo, o documento propuesto os reduce a sete: SUBTROPICAL (Arrecife, Lanzarote), DE MONTAÑA (Madrid – Puerto de Navacerrada), ATLÁNTICO (Bilbao), MEDITERRANIZADO TIPICO (Palma de Mallorca), CONTINENTALIZADO (Molina de Aragón) , CONTINENTALIZADO MUY SECO (Toledo),ARIDO (Almería).

A continuación incorporando a lectura do mapa en cuestión pasamos a caracterizalos moi xenéricamente a través dos climogramas de estacións representativas.

A continuación incorporando a lectura do mapa en cuestión pasamos a caracterizalos moi xenéricamente a través dos climogramas de estacións representativas.

Clima_Graf_10 (1)

Clima subtropical canario dos sectores de menor altitude, especialmente da provincia de Las Palmas de Gran Canaria. Sus trazos definitorios son: unha TMA de 20ºC, unha oscilación térmica inferior a 10 e un VPA de 300 mm e máis de 6 meses de aridez. A destacar, xunto á insularidade o factor latitudinal co contraste simple de dous únicas estacións. A maiores, significativa oposición co clima das medianías húmidas da provincia de Santa Cruz de Tenerife (TMA, ca 15ºC; ATA, menos de 10 ºC; VPA, superior a 600 mm)

Clima_Graf_01

Clima da fachada costeira noroccidental da P.I., especialmente do sector cantábrico. Os seus trazos definitorios son: TMM frescas en inverno e suaves en verán e polo tanto con reducida oscilación térmica, e cunha elevada pluviosidade de moderada variabilidade anual (ca 3/1). A destacar os factores da influencia dos dominantes ventos atlánticos e das familias de borrascas asociadas.

Clima_Graf_01

Clima de montaña que segundoa latitude (cfr., insolación e orientación a barlovento dos ventos, xa sexan de latitudes medias ou dos alisiós) e a altimetría (gradiente térmico vertical) amosa gran diversidade entre a montaña septentrional, as unidades interiores e mediterráneas ou a montaña canaria. No caso da estación de Navacerrada encontramos como trazos definitorios, elevada pluviosidade e amplitude térmica con seis meses por debajo de 0ºC.

Clima_Graf_07

Clima mediterráneo de litoral de invernos suaves e veráns cálidos e equilibrada amplitude térmica por encima de los 15ºC, valor que comparte coa TMA. O trazo máis definitorio e a marcada estacionalidade pluviométrica sobresaliendo os picos equinocciais especialmente ou de outono (cfr., fenómeno DANA ou de “gota fría”) e no medio os meses de intensa aridez. A destacar a importancia de microclimas en función da latitude, da altitude e a distancia do mar.

Clima_Graf_09

Clima árido so sudeste peninsular. O seu trazo definitorio principal é a escaseza de precipitación invernal e o déficit hídrico todo o ano, xunto a unha dinámica térmica de invernos suaves e verans cálidos. Contraste interior /litoral. Factores a destacar son o latitudinal e a exposición a barlovento dos ventos desecantes do sur.

Clima_Graf_04

Clima continentalizado da submeseta norte. Os trazos definitorios son: Elevada amplitude térmica con veráns moderadamente cálidos e invernos fríos e precipitacións moderadas de invierno e escasas de verán. A destacar como factores unha relativa influencia oceánica (basculamento da Meseta) cunha prevalencia da situación anticiclónica sobre a altiplanicie.

Clima_Graf_05

Clima continentalizado da submeseta sur e do sector central do Val do Ebro. Trazos definitorios: Invernos menos frios que no matiz anterior e veráns cálidos con escasas precipitacións (cfr., chuvias convectivas ou de tormenta). Reiterar factores do clima da submeseta norte, destacando agora o factor latitudinal.

COMENTARIO

A diversidade dos climas españois é froito da interrelación entre os factores e os elementos que o determinan.

Os principais factores que afectan ao clima de España son de dous tipos:

– Xeográficos: A latitude que inflúe directamente na insolación e na circulación atmosférica e indirectamente en variacións estacionais (inclinación do eixe do planeta e movemento de traslación alrededor do sol). Mentras, a situación xeográfica e a influencia do mar, xunto ao relevo explican moitas das variacións a escala local.

– Atmosféricos: A circulación xeral da atmósfera, tanto en altura (Jet Stream) como en superficie, explica a extraordinaria diversidade de tipos de tempo.

Os principais elementos que definen ao clima son:

– A precipitación, que pode producirse tanto en estado líquido como sólido (neve, saravia) e que medimos a través da precipitación absoluta (mensual e anual) e da duración da estación chuviosa e da aridez.

– A temperatura (temperatura media anual ea oscilación térmica) é o outro elemento esencial para comprender o clima

– Aos anteriores sumamos a insolación (horas de sol ao ano), a humidade e a evapotranspiración (índices de aridez), a presión atmosférica e o vento (cfr., situacións anticiclónicas e adventivas do W).

A combinación dos factores e elementos climáticos na análise dos diferentes tipos de tempo permítenos comprender a distribución de tipos de clima en España, que en síntese poderíamos reducir a dous, omorno subtropical de fachada oceánica para o conxunto peninsular e o tropical marítimo para as Illas Canarias

 

2.4. TIPOS DE TEMPO 

PREFERENTEMENTE COMO PRÁCTICO (MAPAS DO TEMPO)

ANÁLISE E COMENTARIO DE MAPAS DO TEMPO

comentario-de-un-mapa-del-tiempo

GUÍA PRÁCTICA DE A & C DUN MAPA SENÓPTICO DO TEMPO

1.- APROXIMACIÓN PREVIA AO DOCUMENTO:

A)  Tipo de mapa: De superficie ou mapa de isobaras. De altura ou mapa de isohipsas (vbgr., topografías de 250, 500 ou  750 mb).

B)   Ámbito astronómico: Delimitación aproximada de coordenadas. Area (hemisferio norte) e huso (hemisferio occidental).

C)  Ámbito xeográfico: Delimitación aproximada das superficies continentais e marítimas representadas e da posición relativa da Península Ibérica (desprazada á mitade dereita).

D)  Identificación de elementos da Circulación Xeral Atmosférica (C.X.A.; nas latitudes medias sempre de poñente) presentes: Centros de acción (anticiclóns e borrascas, diferenciando fixos de estacionais e as baixas migratorias das térmicas) e frontes (fríos, quentes e ocluidos).  A descripción destes elementos resérvase, sen embargo para a análise.

2.- ANÁLISE (só dos elementos determinantes do tempo sobre a P.I.) :

A)  Centros de acción:

1)    Anticiclóns:

– Posición astronómica e xeográfica e área de influencia (cfr., extensión das isobaras).

–  Valor barométrico  absoluto do centro da alta presión (o indicado no mapa). Con experiencia tb o valor cualitativo (vbgr., alta moderada ou moi alta ata os 1040 mb, nota distintiva das altas continentais en inverno).

–  Circulación de aire dominante respecto da P.I. (cfr., flancos anticiclónicos/flancos de centros de diverxencia de aire en sentido das agullas do reloxio no hemisferio norte). Función fundamental na clasificación da situación atmosférica de tipo adventivo (vs básica, anticiclónica ou de borrasca térmica).

– Masas de aire asociadas (cos trazos termohigrométricos propios das respectivas rexións orixinais –subtropicais vs polares e oceánicas vs continentais).

2)    Ciclóns:

– Posición astronómica e xeográfica e área de influencia (extensión das isobaras).

– Valor barométrico do centro da baixa presión (Rec., a profundidade da borrasca aumenta o gradiente barométrico horizontal; é dicir a velocidade do vento). 

– Circulación de aire dominante respecto da P.I. (cfr., flancos ciclónicos/flancos de centros de converxencia de aire en sentido contrario ás agullas do reloxio no hemisferio norte). Función fundamental na clasificación da situación atmosférica de tipo adventivo (vs básica, anticiclónica ou de borrasca térmica).

3) Masas de aire asociadas á circulación de aire dos seus flancos (diferenciar entre borrascas migratorias marítimas e continentais  e borrascas térmicas de circulación vertical convectiva).

4) Frontes:

– Posición (astronómica e xeográfica) e lonxitude aprox. en miles de kms (canto máis largos a súa dinámica é máis moderada).

– Direción e causas desta traxectoria (cfr., a circulación xeral e rexional).

– Masas de aire en contacto (cfr., o gradiente térmico –aire frío = pesado e aire quente = lixeiro- reforzando as consecuencias da velocidade de ataque do frente)

3.- COMENTARIO:

A)  Definición da situación atmosférica como resultado da análise anterior (anticiclónica/invernal, depresión térmica/estival ou adventiva/invernal-equinoccial). Pódese, si o mapa o permitira, ampliar este apartado suxerindo a situación precedente e a que previsiblemente a sustitúa.

B)   Relación do cadro metereolóxico xeral (á escala P.I.) asociado á situación metereolóxica elexida e o rexional, conjugando neste caso os factores xeográficos correspondientes).

C)   Finalmente, considerar el impacto (reforzando/alterando a clasificación da situación atmosférica elexida) da circulación en altura (cfr; o fenómeno da “gota fría”) .

MAPAS METEREOLÓXICOS PROPOSTOS POLA CIUG (PPAU 2002-2003)

V. NOVAS DIRECTRICES.

Esta cuarta pregunta terá unha puntuación máxima de 3 puntos. Requírense a correcta interpretación do documento, valorando tanto a súa comprensión (lectura) como a súa explicación (análise) en termos, sempre que sexa procedente, de causas e consecuencias posibles.

Como criterios orientativos pódense citar os seguintes: tipoloxía da imaxe (MAPA DE ISOBARAS, representación sinóptica, simboloxía), situación que representa (SITUACIÓN DO SUROESTE, con baixa posición en latitude do anticiclón de Azores, das depresións e sistemas frontais, típica do invierno), circulación do oeste, guiada pola corriente en chorro o altura, consecuencias de inestabilidade atmosférica ligadas ao paso de perturbacións frontais, ventos fortes do suroeste sobre a fachada occidental da Península Ibérica, etc. Valoraranse as aportacións que incidan sobre a alternancia de situacións atmosféricas ao longo do ano na definición dos climas españois.

A & C DE UN MAPA SENÓPTICO DEL TIEMPO 1 (CIUG (PPAU 2002)

1.- APROXIMACIÓN PREVIA AO DOCUMENTO:

El TIPO DE REPRESENTACIÓN corresponde a un mapa de isobaras (isolíneas de igual presión con valor reducido al nivel del mar (vs mapa de isohipsas/curvas de nivel y de isotermas); es decir, de un mapa barométrico de superficie(vs mapas barométricos de altura, en los que la topografía más común es la de 500 mb, equivalente aproximadamente a 5.500 m. sobre el nivel del mar). La función del mapa metereológico de superficie es la de identificar los centros de acción en los que nacen las masas de aire (anticiclones), las altas y bajas presiones que gobiernan la circulación del aire en superficie y los ciclones (de ciclón = contrario a las agujas del reloj en el hemisferio norte) o borrascas con sus frentes asociados a la inestabilidad atmosférica o “mal tiempo” (vs “buen tiempo”, de cielo despejado, o anticiclónico). El ejercicio de comentario metereológico tiene como resultado final la clasificación de la situación que caracteriza un determinado territorio (en las PPAU, la P.I.) y su cuadro metereológico correspondiente; en parte, un factor de la variable estacional (solsticial -invernal/estival- o equinoccial -primavera/otoño) y en parte un factor de los factores geográficos (lluvias orográficas, fenómeno föehn; homotermia mediterránea, oscilación diurna, etc.).

El ESPACIO SINÓPTICO se halla delimitado por los paralelos 30-60 (cfr., latitudes del Trópico de Cáncer y del Círculo Polar), es decir de cinturones de altas subtropicales y bajas presiones subpolares respectivamente y como tales de las celdas de divergencia (en altura de subsidencia) y de convergencia (en altura de convección) de los vientos a nivel de superficie. Por otro lado, el meridiano 0 (Greenwicht Mean Time), que sabemos pasa por Valencia, divide el planeta en dos hemisferios, evidenciando un espacio sinóptico con maior representación de husos de longitud occidental (expliable en mapas de previsión metereológica donde la circulación dominante es del W -no es casual que la CIUG elija la situación de flujo con este componente W); en definitiva, el centro -no geométrico- de este espacio es la P.I., que quedaría definido en términos geográficos por el océano Atlántico norte (cfr., ángulo superior derecho, isla de Terranova) y la fachada occidental europea y norteafricana, con un interior continental limitado a la vertical Báltico – Mediterráneo occidental-Sahara central.

Por último, cerramos este capítulo introductorio con la relación de los SÍMBOLOS identificadores de los elementos de la dinámica atmosférica presentes en el mapa propuesto: Dos centros de acción positivos separados por una borrasca térmica, en latitudes subtropicales; una familia de borrascas migratorias en latitud intermedia con sus respectivos frentes (fríos y cálido), y finalmente, una profunda depresión a la altura de Escocia asociada a un frente ocluido y un marginal anticiclón polar por encima del paralelo 60 que pasa por Estocolmo.

NOTA: Los 2 primeros párrafos son comodines, mientras el tercero habría que adaptarlo a una nueva propuesta (Vbgr. Mapa 2 CIUG PPAU 2003). VER INTRO INFRA

2.- ANÁLISIS (limitado al tiempo sobre la P.I.) Y COMENTARIO INTERNO.-

De todos los centros de acción referidos, los que tienen influencia en la determinación del tiempo atmosférico de la península Ibérica son el anticiclón subtropical atlántico que identificamos con el Anticiclón permanente de Azores y la depresión subpolar que identificamos con la Depresión de Islandia, ambos en el mapa  con el característico desplazamiento meridional en la estela del movimiento estacional del sol con 2 meses de retraso respecto del solsticio de invierno (vs ascenso latitudinal en agosto). En el mapa propuesto su influencia en el tiempo atmosférico peninsular se manifiesta de forma indirecta con el paso de las borrascas atlánticas (cfr.,teoría del frente polar); al contrario de lo que es habitual cuando el Anticiclón de Azores (nada ocurre sin su acción/omisión) ocupa su posición normal, es decir sobre el archipiélago que le da nombre. 

En relación al Anticiclón de Azores, la extensión de la isobara de 1024 mb de esta alta presión subtropical (ca paralelo 30) a lo largo de la fachada norteamericana sugiere la existencia de una dorsal que enlazaría con el potente anticiclón americano de inviernoo con un anticiclón polar atlántico (cfr., carácter macizo del continente y la presencia de la corriente marina fría del Labrador, responsable de las nevadas sobre una ciudad marítima como Nueva York a la altura de Lisboa). Siguiendo el sentido de las agujas del reloj, la circulación centrífuga de su flanco oriental provoca un desplazamiento meridiano de masa de aire (cfr., la dirección N-S de las isobaras), reforzado por la circulación ciclónica dominante en el flanco occidental de la Depresión de Islandia. Estas masas de aire son por su origen polar muy frías y al descender rápido (cfr., proximidad de las isobaras) hasta latitudes meridionales generan un frente frío. En este sector del mapa y concretamente sobre el archipiélago de las Azores reinaría una SITUACIÓN ADVENTIVA DEL NORTE asociada, junto al descenso térmico, a la formación de cúmulo-nimbos y a la precipitación en forma de chubascos (fruto de la condensación en altura de masas de aire subtropicales intensamente humedecidas por la evaporación de rociones oceánicos y ahora levantadas por el efecto de cuña del aire frío, más pesado).

En relación a la Depresión de Islandia, ésta, por el contrario, se nos presenta isobáricamente bien definida (isobaras como curvas cerradas y de radio corto) por el carácter extremo de su mínima presión (876 mb), lo que no impide la formación de una vaguada barométrica con la borrasca situada en su vertical a la altura de Finisterre de presión igualmente muy baja (888 mb). Por sus respectivos flancos meridionais, la circulación centrípeta contraria a las agujas del reloj favorece corrientes de componente W., que reforzarían las altas presiones saharianas en este caso por su flanco setentrional; junto con la circulación en altura (siempre del W), son responsables de que la familia de borrascas penetren en el interior del continente, si bien progresivamente moderadas en su dinamismo metereológico. En estos sectores del mapa, ya estemos hablando de las Islas Británicas como de la Península Ibérica se establecen SITUACIONES ADVENTIVAS DEL SUROESTE; es decir, asociadas a un tiempo de temperaturas más moderadas como aire procedente del sur y de prolongada lluvia fina como aire húmedo.

NOTA: El primer párrafo es comodín, los dos siguientes habría que adaptarlos (vbgr., posición y valor barométrico).

Centrándonos en la Península Ibérica podríamos recapitular diciendo que unfrente frío, con vórtice a la altura de París, acaba de barrer la mitad setentrional de la península de W-E sin que ello aparentemente haya producido maior inestabilidad, si tenemos en cuenta los valores de presión en la mayor parte del territorio alrededor de la presión normal (cfr., isobara de 1016 mb sobre Madrid). Sin embargo, por detrás del sector de aire frío está entrando un frente cálido empujado por vientos de suroeste moi húmedos que provocarán lluvias especialmente en el cuadrante NW y a barlovento de la cordillera cantábrica (en este caso en laderas a mediodía);pero, en ningún caso en el Valle del Ebro y en la vertiente levantina por mor del efecto föehn a sotavento del Sistema Ibérico.

Por lo que a la circulación en altura se refiere no cabe una alteración brusca de la situación en superficie; todo lo más, la formación de un ramal sur de laCorriente en Chorroa favor de una trayectoria más meridional del Frente Polar y de las borrascas migratorias (vbgr., por el Golfo de Cádiz). La razón no es otra que la consolidación del Jet Stream (Corriente en Chorro) en invierno, cuando el máximo en el gradiente térmico favorece la circulación zonal (vs circulación meridiana propia de periodos equinocciais y causa de la formación de “gotas frías”/DANAs, muy violentas al producirse la subsidencia sobre superficies recalentadas (vbgr., Mediterráneo al final del verano)

NOTA: El primer párrafo puede servir de referencia, aunque lo normal es rehacerlo de nuevo porque las situaciones del oeste (O/SW/NW) tienen una apariencia muy variable. Los dos últimos, pueden actuar de comodines.

3.- COMENTARIO EXTERNO en galego (literalmente comodín).

Comentario externo: a dinámica estacional da P.I. en superficie

Rematamos aludindo ás situacións típicas do inverno peninsular: anticiclónica, cando sobre a P.I. hai un anticiclón no mapa de superficie; poden ocurrir dous cousas nas capas altas da atmósfera, ben que haxa tamén un anticiclón/subsidencia, ben que sexa unha borrasca: o primeiro caso, constitúe a situación anticiclónica propiamente dita (tempo asociado: ceo despexado e descenso térmico relativo, respecto á situación térmica anterior, con posibles xeadas nocturnas), e norte, cando unha fronte fría barre a P.I. de N a S (tempo asociado: nordés -con excepción do cierzo no Val do Ebro, descenso térmico, chubascos no litoral cantábrico e nevadas nas cotas altas).

Situacións típicas do verán peninsular: os dous tipos de situacións básicas, a anticiclónica(tempo asociado: sen nubes e mala visibilidade) e a borrasca térmica/quente por vir o aire seco directamente do norte de África(tempo asociado: calor, bochorno no litoral e tormentoso no interior); e como situacións de fluxo, de levante cando ven dada por un centro de acción positivo por encima dos Pirineos ou por unha baixa presión no norte de África ou polos dous simultáneamente (tempo asociado: altas temperaturas a sotavento e especialmente nas Rías Baixas e nuboso a barlovento do sistema ibérico con precipitación no litoral levantino) e de sul, cando unha borrasca se sitúa fronte a Lisbóa(tempo asociado: as temperaturas máximas no conxunto peninsular con posibles calimas).

Situacións típicas na P.I. durante as estacións equinocciais: suroeste, cando unha fronte quente cruza a P.I.(tempo asociado: chuvia fina e persistente durante días con moderación térmica)elevante con “gota fría/D.A.N.A, Depresións Ailladas nos Niveis Altos (tempo asociado: unha situación previa de bochorno da paso brusco a outra de precipitación de grande intensidade horaria.

(NO CASO DUN MAPA DE ISOHIPSAS E ISOTERMAS) Comentario externo: a dinámica estacional da p.i. en altura

Como apunta Jansá Guardiolaé necesario incluir como factor metereolóxico e climático, xunto á Circulación Xeral Atmosférica, á “Corrente en Chorro”; ata o punto de considerar a ésta rectora da circulación en superficie. Sen embargo, a causa da baixa latitude do solar ibérico non resulta propicio a formación na súa vertical do Jet Polar principal, que moi a miúdo estará completamente ausente. Únicamente, un ramal meridional do Jet Streampodería considerarse factor da orixe dos principais períodos de tempo inestable na P.I., Este ramal secundario é o que pasamos a analizar estacionalmente.

Durante o verán, a Corrente en Chorrodeprázase moi ao norte. Por riba do paralelo 50; nas capas baixas, os ventos do W desaparecen para dar paso a unha circulación do NE, que rixe o flanco oriental da alta marítima de Azores; ou de levante, que canaliza a baixa térmica sahariana, provocando que o tempo anticiclónico subtropical invada o territorio peninsular con altas térmicas, e máis que ausencia de chuvias, ventos desecantes. Nos meses otoñais, un ramal meridional do Jet Polarsoe seguir unha traxectoria entre los 40-55 latitude N., favorecendo o paso de numerosas perturbacións da Fronte Polarcon precipitacións mais ou menos xerais. En inverno, este ramal do sul da Fronte Polarsoe establecerse entre os 30 e 45 latitude N provocando a penetración das familias de borrascas con traxectorias moi meridionais, unha das mais habituais é a vía do Golfo de Cádiz responsables de chuvias importantes e case xeralizadas na depresión do Guadalquivir. Finalmente, en primavera, o Jet Polarsofre unha migración de conxunto cara o norte coa posibilidade de períodos perturbados en estreita relación co predominio de circulación meridiana vs circulación zonal.

 

Esta cuarta pregunta ten unha puntuación máxima de 3 puntos. Requírese a correcta interpretación do documento, valorando tanto a súa comprensión (lectura) como a súa explicación (análise) en termos, sempre que sexa procedente, de causas e consecuencias posibles.

Como criterios orientativos: pódense citar os seguintes: tipoloxía da imaxe (MAPA DE ISOBARAS, representación sinóptica, simboloxía), situación que representa (SITUACIÓN DO NOROESTE, con baixa posición en latitude do anticiclón de Azores, das depresións e sistemas frontais, típica do invierno ou comezos da primavera), circulación do oeste, guiada pola corriente en chorro o altura, consecuencias de inestabilidade atmosférica ligadas al paso de perturbacións frontais, ventos fortes do noroeste sobre a Península Ibérica, etc. valoraranse as aportacións que incidan sobre a alternancia de situacións atmosféricas al longo do ano na definición dos climas españois

A & C DE UN MAPA SENÓPTICO DEL TIEMPO 2 (CIUG (PPAU 2003/2005)

1.- APROXIMACIÓN PREVIA AO DOCUMENTO:

El TIPO DE REPRESENTACIÓN corresponde a un mapa de isobaras (isolíneas de igual presión con valor reducido al nivel del mar (vs mapa de isohipsas/curvas de nivel y de isotermas); es decir, de un mapa barométrico de superficie(vs mapas barométricos de altura, en los que la topografía más común es la de 500 mb, equivalente aproximadamente a 5.500 m. sobre el nivel del mar). La función del mapa metereológico de superficie es la de identificar los centros de acción (anticiclones) en los que nacen las masas de aire (ver mapa de mapas de aire), las altas y bajas presiones que gobiernan la circulación del aire en superficie y por último los ciclones (de ciclón = contrario a las agujas del reloj en el hemisferio norte) o borrascas que con sus frentes asociamos a la inestabilidad atmosférica y al “mal tiempo” (vs “buen tiempo”, de cielo despejado, o anticiclónico). El ejercicio de comentario metereológico tiene como resultado final la clasificación de la situación que caracteriza un determinado territorio (en las PPAU, la P.I.) y su cuadro metereológico correspondiente; en parte, un factor de la variable estacional (solsticial -invernal/estival- o equinoccial -primavera/otoño) y en parte un factor de los factores geográficos (lluvias orográficas, fenómeno föehn; homotermia mediterránea, oscilación diurna, etc.).

El ESPACIO SINÓPTICO se halla delimitado por los paralelos 30-60 (cfr., latitudes del Trópico de Cáncer y del Círculo Polar); es decir, de los cinturones de altas subtropicales y bajas presiones subpolares respectivamente y como tales de las celdas de divergencia –en altura de subsidencia– y de convergencia –en altura de convección– de los vientos a nivel de superficie. Por otro lado, el meridiano 0 (Greenwicht Mean Time), que sabemos pasa por Valencia, divide el planeta en dos hemisferios, evidenciando un espacio sinóptico con maior representación de husos de longitud occidental (explicable en mapas de previsión metereológica donde la circulación dominante es del W. -no es casual que la CIUG elija la situación de flujo con este componente W); en definitiva, el centro -no geométrico- de este espacio es la P.I., y quedaría definido en términos geográficos por el océano Atlántico norte (cfr., ángulo superior derecho, isla de Terranova) y la fachada occidental europea y norteafricana, con un interior continental limitado a la vertical Báltico – Mediterráneo occidental-Sahara central.

Por último, cerramos este capítulo introductorio con la relación de los SÍMBOLOS identificadores de los elementos de la dinámica atmosférica presentes en el mapa propuesto: un centro positivo oceánico en latitudes subtropicales; una familia de borrascas migratorias en latitud intermedia con sus respectivos frentes (fríos, cálido y ocluido), y un marginal anticiclón polar alrededor del paralelo 60 (a la altura del Báltico -golfos de Riga y Finlandia).

2.- ANÁLISE Y COMENTARIO INTERNO :

De todos los centros de acción referidos, el que tiene influencia en la determinación del tiempo atmosférico de la península Ibérica es el anticiclón subtropical atlántico que identificamos aquí con el Anticiclón permanente de Azorescon el característico desplazamiento meridional en la estela del movimiento estacional del sol con 2 meses de retraso respecto del solsticio de invierno (vs ascenso latitudinal en agosto). En el mapa propuesto hay que destacar su amplio desarrollo horizontal bien centrado en el Atlántico alrededor del paralelo 30 –ligeramente a la altura de Canariasmás que el valor barométrico absoluto, 1024 mb, un valor considerado normal en la zona de subsidencia subtropical (vs valores superiores a los 1040 mb de los anticiclones térmicos de advención polar en superficie) y sobre todo que la circulación centrífugasiguiendo el sentido de las agujas del reloj de su flanco setentrional provoca un desplazamiento zonal de masa de aire y de las borrascas migratorias (cfr., la dirección W-E de las isobaras) y en consecuencia la inestabilidad atmosférica sobre la fachada atlántica y el solar ibérico en particular (al contrario de lo que es habitual cuando el Anticiclón de Azores -nada ocurre sin su acción/omisión- ocupa su posición normal, es decir sobre el archipiélago que le da nombre).

Centrándonos específicamente en la Península Ibérica, podríamos abundar diciendo que un frente frío de la borrasca con vórtice en el sur de Irlanda, y sobre el continente ya en fase de oclusión, ha barrido la península de W a E ; por detrás, un sector de aire frío en el que llama la atención una pequeña borrasca aislada en el Mediterraneo balear y la proximidad de las isobaras en el opuesto litoral atlántico, proximidad en correspondencia con el máximo gradiente barométrico entre los dos centros de acción(cfr., los 880 mb de la borrasca). Elcuadro metereológico asociado a esta situación adventiva del oesteestaría caracterizado por temperaturas frías por su origen polar (cfr., flanco occidental de la borrasca) si bien moderadas por su larga trayectoria oceánica y por los fuertes vientos húmedos que descargan lluvias en forma de chubascos en las regiones noroccidentales y que la inmediata llegada de otro frente frío, todavía en la vertical de Azores, prolongaría algunos días. Respecto de la inestabilidad mediterránea, solamente la topografía de los 500 mb u otra de niveles altos nos permitiria asociarla a una circulación lenta de la Corriente en Chorro e incluso con una situación de “gota fríacon potencial catastrófico dada la homotermia mediterránea o las altas temperaturas del Mediterráeo al final del veranoy al inicio del otoño; en este caso, la estacionalidad equinoccial de la situación atmosférica prevalecería a la adcripción invernal.

3.- COMENTARIO EXTERNO (en galego)

Comentario externo: a dinámica estacional da P.I. en superficie

Rematamos aludindo ás situacións típicas do inverno peninsular: anticiclónica, cando sobre a P.I. hai un anticiclón no mapa de superficie; poden ocurrir dous cousas nas capas altas da atmósfera, ben que haxa tamén un anticiclón/subsidencia, ben que sexa unha borrasca: o primeiro caso, constitúe a situación anticiclónica propiamente dita (tempo asociado: ceo despexado e descenso térmico relativo con posibles xeadas nocturnas) e norte, cando unha fronte fría barre a P.I. de N a S (tempo asociado: nordés -con excepción do cierzo no Val do Ebro, descenso térmico, chubascos no litoral cantábrico e nevadas nas cotas altas).

Situacións típicas do verán peninsular: os dous tipos de situacións básicas, a anticiclónica(tempo asociado: sen nubes e mala visibilidade) e a borrasca térmica/quente por vir o aire seco directamente do norte de África(tempo asociado: calor, bochorno no litoral e tormentoso no interior); e como situacións de fluxo, de levante cando ven dada por un centro de acción positivo por encima dos Pirineos ou por unha baixa presión no norte de África ou polos dous simultáneamente (tempo asociado: altas temperaturas a sotavento e especialmente nas Rías Baixas e nuboso a barlovento do sistema ibérico con precipitación no litoral levantino) e de sul, cando unha borrasca se sitúa fronte a Lisbóa(tempo asociado: as temperaturas máximas no conxunto peninsular con posibles calimas).

Situacións típicas na P.I. durante as estacións equinocciais: suroeste, cando unha fronte quente cruza a P.I.(tempo asociado: chuvia fina e persistente durante días con moderación térmica) e levante con “gota fría/D.A.N.A, Depresións Ailladas nos Niveis Altos (tempo asociado: unha situación previa de bochorno da paso brusco a outra de precipitación de grande intensidade horaria.

(NO CASO DUN MAPA DE ISOHIPSAS E ISOTERMAS) Comentario externo: a dinámica estacional da p.i. en altura

Como apunta Jansá Guardiolaé necesario incluir, xunto á Circulación Xeral Atmosférica, á “Corrente en Chorro” ata o punto de considerar a ésta rectora da circulación en superficie. Sen embargo, a causa da baixa latitude do solar ibérico non resulta propicio a formación na súa vertical do Jet Polar principal, que moi a miúdo estará completamente ausente. Únicamente, un ramal meridional do Jet Streampodería considerarse factor da orixe dos principais períodos de tempo inestable na P.I., que pasamos a analizar estacionalmente.

Durante o verán, a Corrente en Chorrodeprázase moi ao norte. Por riba do paralelo 50; nas capas baixas, os ventos do W desaparecen para dar paso a unha circulación do NE, que rixe o flanco oriental da alta marítima de Azores; ou de levante, que canaliza a baixa térmica sahariana, provocando que o tempo anticiclónico subtropical invada o territorio peninsular con altas térmicas e máis que ausencia de chuvias. ventos desecantes. Nos meses otoñais, un ramal meridional do Jet Polarsoe seguir unha traxectoria entre los 40-55 latitude N., favorecendo o paso de numerosas perturbacións da Fronte Polarcon precipitacións mais ou menos xerais. En inverno, este ramal do sul da Fronte Polarsoe establecerse entre os 30 e 45 latitude N provocando a penetración das familias de borrascas con traxectorias moi meridionais, unha das mais habituais é a vía do Golfo de Cádiz responsables de chuvias importantes e case xeralizadas na depresión do Guadalquivir. Finalmente, en primavera, o Jet Polarsofre unha migración de conxunto cara o norte coa posibilidade de períodos perturbados en estreita relación co predominio de circulación meridiana vs circulación zonal.

LIGAZÓN PROPOSTO POLA CIUG

http://es.scribd.com/doc/22669743/COMENTARIO-MAPAS-TIEMPO

http://www.slideshare.net/sennumero/comentario-dun-mapa-do-tempo

 

MAPAS SENÓPTICOS  SIMPLIFICADOS (MARIANO MEDINA).

SITUACIÓN ANTICICLÓNICA

Cando sobre a P.I. hai un anticiclón no mapa do tempo, poden ocurrir dous cousas nas capas altas da atmosfera, ben que haxa tamén un anticiclón, ben que sexa unha borrasca. No primeiro caso, constitúe a situación anticiclónica propiamente dita; o aire ten un movemento subsidente no interior do anticiclón que o aplasta contra o solo, quéntandoo e resecandoo e deste xeito confinando nas capas baixas o pó e as impurezas, a visibilidade é mala, con brumas secas (calimas), neblinas ou incluso, nevadas se a humidade non escasea ao ter habido anteriormente chuvias. O tempo é bóo en xeral, ainda con esa posibilidade de nevadas; se estiveramos en inverno hai que considerar o risco de xeadas nocturnas.

No segundo caso, pode constituir a situación atmosferica de “gota de aire frío”

SITUACIÓNDE SUROESTE

Orixina os temporais chamados de poñente. O vento do SW, chamado “vento ábrego” trae aire morno e húmido, empurra unha fronte quente querega con moita uniformidade case toda a P.I. Salvo no paso da fronte as chuvias son escasas nas vertentes que miran ao norte, sobre todo na cordilleira Cantábrica por producirse  o efecto “föehn” co vento de compoñente sul. Como ten, ademáis, compoñente oeste, tamén se produce ese efecto nos sistema Ibérico, que protexe das chuvias a gran parte da súa vertente oriental.

Se anteriormente fixo moito frío, prodúcense extensas nevadas, ao menos nas primeiras horas desta situación. En calquera dos casos, en inverno, neva nas altitudes superiores aos 1.000 m. Se nas capas altas hai fortes correntes de vento sul, que deixan a súa dereita á maior parte da Península, as chuvias redúcense só a Galicia, Asturias e parte da conca do Duero. Trátase dunha situación de temperaturas benignas.

SITUACIÓN DE “GOTA FRÍA” (cfr., mapas de niveis altos)

Só pode recoñecerse con seguridade nos mapas de niveis altos, que representan topográficamente a forma da superficie que no seo do aire contén todos os puntos á mesma presión (500 mb, 850 mb); as isoliñas, en consecuencia, son isohipsas ou liñas de nivel, e como tal, os valores indican a altitude sobre o nivel do mar. Recoñecense as “gotas frías” como borrascas pequenas nas que a temperatura disminúe cara o centro. As veces, teñen por debaixo en superficie ou a nivel do mar outra borrasca (borrasca fría); pero hai casos, en que abaixo hai un anticiclón. Produce forte inestabilidade atmosferica, con tormentas ou intensos augaceiros e granizadas, especialmente na parte de vangarda ou borde de ataque, que defínese polo sentido do seu desprazamento, sempre na dirección dos ventos máis fortes ao seu arredor; mentras que se desfai cando o vento é apreciablemente igual de intenso en todo o seu contorno (a súa actividade é unha función da asimetría dos ventos que a circunvalan).

MAPAS METEREOLÓXICOS IGN

http://www.02.ign.es/espmap/figuras_clima_bach.htm

http://www.ign.es/espmap/figuras_clima_bach/Clima_fig_09.htm

http://geoperspectivas2bachiller.blogspot.com.es/search?q=MAPA+DEL+TIEMPO

………………………………_________________……………………………

2.4. Dominios climáticos: atlántico, mediterráneo… PREFERENTEMENTE COMO PRÁCTICO (CLIMOGRAMAS, MAPA TEMÁTICO)

VIDEO INTRODUCTORIO

http://www.youtube.com/watch?v=VIqLlmsqATE&list=PLEDD254693CBF0AE9&feature=plcp

GUIÓN PARA ELABORAR E COMENTAR UN CLIMOGRAMA

http://www.ign.es/espmap/fichas_ma_eso/pdf/MedioESO_Ficha_02.pdf

VALORES CLIMATOLÓXICOS NORMAIS

http://www.aemet.es/es/serviciosclimaticos/datosclimatologicos/valoresclimatologicos

RELACIÓN DE MATICES CLIMÁTICOS (IGN.ES)

CLIMA OCEÁNICO COSTEIRO

Propio de la fachada noroccidental de la Península, se caracteriza por la suavidad de sus temperaturas medias, reducida amplitud térmica y elevada pluviosidad. Ambos caracteres se deben a la influencia del océano Atlántico, ya que de él proceden los vientos dominantes, tibios y cargados de humedad, así como las numerosas borrascas que recorren la región, especialmente en invierno, produciendo abundantes lluvias durante todo el año.

CLIMA OCEÁNICO DE TRANSICIÓN

Variante del clima oceánico, del que se diferencia porque presenta una mayor amplitud térmica (anual y diaria), y un volumen de precipitaciones generalmente inferior, con nevadas frecuentes en invierno. Ello es consecuencia de unas temperaturas más bajas debidas, por una parte, a la altitud y, por otra, a su localización alejada del mar, que le impide recibir su efecto atemperante. Es característico de los valles interiores y regiones de montaña media oceánica.

CLIMA MEDITERRÁNEO CONTINENTALIDO SUBHÚMIDO

Se han agrupado dentro de esta categoría las regiones de transición entre el clima mediterráneo y el oceánico o de montaña. En todos los casos, se trata de áreas con precipitaciones relativamente abundantes, aunque con la sequía estival propia de los medios mediterráneos. Tratándose de regiones interiores, presentan una cierta continentalidad, mayor en el norte peninsular donde la nieve adquiere mucha importancia en invierno.

CLIMA CONTINENTALIZADO DE CLIMAS FRÍOS

Se localiza en la Submeseta Norte y en el Sistema Ibérico. Se caracteriza por tener unas precipitaciones moderadas en invierno, aunque escasas en verano y una gran amplitud térmica. Sus veranos son moderadamente cálidos, aunque los inviernos son fríos y, en el caso de la Cuenca del Duero, muy expuestos a nieblas persistentes debido a la frecuencia de las situaciones anticiclónicas.

CLIMA MEDITERRÁNEO CONTINENTALIZADO DE VERÁNS QUENTES

Se localiza en amplias superficies del Valle del Ebro y de la Submeseta Sur, así como áreas interiores del sureste peninsular. Presenta una fuerte continentalidad con inviernos bastante fríos, veranos cálidos y precipitaciones escasas que se concentran en el periodo invernal.

CLIMA MEDITERRÁNEO QUENTE DE INTERIOR

Propio de Extremadura, Sierra Morena y de la mayor parte del interior de Andalucía. Coincide con regiones abiertas a los vientos procedentes del océano Atlántico. Ello produce unos inviernos muy suaves, así como una pluviometría moderada. Su localización meridional y mediterránea determina, sin embargo, que los veranos presenten una fuerte sequia y temperaturas muy altas (con los registros más altos de Europa).

CLIMA MEDITERRÁNEO COSTEIRO

Típico de la mayor parte del litoral mediterráneo, Baleares y fachada atlántica de Andalucía. Se caracteriza por sus inviernos suaves y veranos cálidos. Registra pocos días de lluvia al año y una fuerte sequía estival, aunque las precipitaciones pueden alcanzar una gran intensidad, especialmente en situaciones de “gota fría” durante el otoño e invierno. En general, mientras que las precipitaciones disminuyen de norte a sur, las temperaturas aumentan existiendo, además, una notable diversidad de microclimas definidos por el relieve, la latitud y la distancia al mar.

CLIMA DE MONTAÑA

Se localizan en las áreas de mayor altitud. Se caracterizan por sus bajas temperaturas, que como promedio disminuyen unos 0,5ºC por cada 100 metros de ascenso, por unas precipitaciones elevadas, frecuentemente en forma de nieve, y por una fuerte exposición a los vientos. No obstante, cada cadena montañosa presenta variaciones relacionadas con el clima de la región en la que se sitúa, y ello permite diferenciar entre los climas de la montaña oceánica, mediterránea, interior o canaria.

CLIMA ÁRIDO E SUBÁRIDO

Se localiza en el sureste peninsular, que es la región menos lluviosa del continente europeo, y en el centro del valle del Ebro donde el viento ejerce un fuerte efecto desecante. Sus precipitaciones son invernales, aunque al ser escasas no logran impedir la existencia de un fuerte déficit hídrico durante la mayor parte del año. En el litoral, las temperaturas son suaves en invierno y cálidas en verano, mientras que en el interior la continentalidad se manifiesta muy deprisa, produciendo una notable amplitud térmica.

CLIMA COSTEIRO QUENTE

Es el clima que caracteriza los sectores de menor altitud de las islas, donde la temperatura media anual es superior a 20º C, y las precipitaciones son escasas, con una media anual de 300 mm al año y con más de 8 meses secos. Estas condiciones climáticas dominan en Lanzarote y Fuerteventura, dada la escasa altitud de estas islas, y en amplios sectores de la vertiente meridional de Gran Canaria, mientras que en las islas occidentales presentan una extensión mucho más reducida.

CLIMA DE MEDIANÍAS HÚMIDAS FRESCAS

Se localiza en las vertientes septentrionales de las islas que alcanzan mayor altitud (La Palma, El Hierro, La Gomera, Tenerife y Gran Canaria), oscilando su límite inferior en torno a los 600 m y el superior en 1.500 m. Las temperaturas son frescas, con una media anual entre 13º C y 16º C. Las precipitaciones están comprendidas entre los 700 y 1.000 mm de lluvia al año, y los meses secos fluctúan entre 3 y 5. Pero la humedad se incrementa todavía más gracias a la precipitación de niebla, que se produce por el efecto del relieve: éste supone un obstáculo en el recorrido del viento que transporta la nubosidad (mar de nubes) que, al chocar con las islas, deposita las gotitas de agua que contiene en los obstáculos que encuentra a su paso, generalmente la vegetación.

CLIMA DE MEDIANÍAS  SECAS MORNAS

En los sectores intermedios de las islas expuestos hacia el sur, y al abrigo de los vientos alisios, la humedad es más reducida y la temperatura media anual más elevada (entre 16º C y 18º C). Las precipitaciones están comprendidas entre los 400 mm y 600 mm al año, y el número de meses secos entre 5 y 7. Este tipo de clima domina en las medianías meridionales de Gran Canaria, Tenerife, La Palma, La Gomera y de El Hierro.

CLIMA DE CUMIOS FRÍOS

En las cumbres de las islas que registran mayor altitud (Tenerife, La Palma y Gran Canaria) las condiciones climáticas se asemejan a las de un clima de montaña templada, con veranos cortos e inviernos fríos, donde incluso puede nevar ocasionalmente. La temperatura media anual es inferior a 13º C, y se registran entre 500 y 600 mm de lluvia al año, situándose el número de meses secos en torno a 5.

MODELO DE A&C DE CLIMOGRAMA DE GRAZALEMA

VER XACINTARIO NOVEMBRO 17 2011

A cartela inserta no climograma amosa erratas respecto dos valores da TMA e da ATA, que serían correxidos respectivamente 18 e 14.

INTRODUCCIÓN

Os climogramas son representacións gráficas elaboradas a partir dun eixe de coordenadas (abcisa como secuencia temporal vs ordenadas como termómetro e pluviómetro), compostas formalmente dun diagrama térmico e dun histograma pluviométrico e cuxa utilidade reside en proporcionar unha aproximación ao domínio ou matiz climático da área que ten como referencia á estación meteorolóxica da que proceden os datos, promedios mensuais modulares (lembrar a definición de clima como estado medio da atmósfera nunha serie larga de anos, no inferior a 30) de temperaturas e de precipitacións. En función dos citados datos, quedan privilexiados os factores cósmico-planetarios e os xeográficos determinados pola situación (coordenadas astronómicas) e emprazamento (litoral, altitude, vertente a barlovento/sotavento, etc.) do observatório meteorolóxico en cuestión.

ANÁLISE OU LECTURA DO CLIMOGRAMA

O diagrama liñal térmico do climograma proposto  proporciona os valores seguintes: Unha temperatura media anual (TMA) de 18º C; é dicir, propio do rexime térmico suave do dominio quente, se ben apuntando a latitudes moi meridionais ou a emprazamento a sotavento da circulación xeral atmosférica. Unha oscilación térmica (ATA) de 14º C; é dicir, dentro dos parámetros medios tanto do domínio morno quente como morno frío. As temperaturas medias mensuais mais fria e máis quente son respectivamente, 11º C e 25º C; é dicir, inverno de latitude moi baixa e verán, para non ser contradictorio, moderado por proximidade ao oceano.

O histograma pluviométrico do  climograma proposto  proporciona os valores seguintes: Un volume de precipitacións anuais (VPA) de 465 mm; é dicir, nos parámetros medios do domínio morno quente e do morno frio na variedade continental, precisamente cuestionada polos 14º C da ATA. A dinámica pluviométrica reflicte un marcado contraste estacional de máximas precipitacións de final de outono e de inverno (ainda que só no mes de marzo se superan os 70mm) e de profunda aridez estival (os meses de xuño, xullo e agosto totalizan 10 mm), dinámica que asociamos cunha situación anticiclónica dominante tanto en inverno como en verán,  ou dito doutro xeito, coa omnipresenza do centro de acción positivo das Azores desprazando polo seu flanco noroccidental ás borrascas atlánticas cara a latitudes setentrionais e  impedindo o seu paso pola Península Ibérica.

COMENTARIO AO CLIMOGRAMA PROPOSTO

A lectura global dos datos mencionados permiten a clasificación da estación dentro do domínio morno-quente e con maior precisión na variedade mediterránea-oceánica que ten unha extensión xeográfica ideal no litoral do Golfo Cádiz (Tarifa- desembocadura do Guadiana). Neste matiz climático, ademais de validar os valores do climograma proposto cunha lixeira desviación do VPA, que xustificamos nunha altimetría moi baixa, cabe destacar unha altísima insolación (3200 horas) e un número de dias de precipitación inferior a 85, solo superado no dominio morno-quente polos matices catalán e levantino.

En relación ao climograma da estación da Serra de Grazalema, comparte os parámetros propios da variante mediterránea-oceánica; aínda que néste constatamos unha TMA (16,5º C ) lixeiramente inferior ao parámetro do citado matiz, outra lixeira desviación agora ao alza da ATA  (17º C) que remite a dous meses con TMM por debaixo dos 10º C (dec/xan) descoñecida nesta variedade climática, e finalmente unha moi singular, a do VPA (+2.200 mm) que asociamos estáticamente coa altitude (+ 1.000 m) e dinámicamente cunha ubicación a barlovento de masas de aire húmidas de compoñente W favorecidas polo ramal inferior da Corrente en Chorro nos níveis altos da atmosfera en época invernal.

HISTORIAL DE CLIMOGRAMAS PPAU

CONVOCATORIA DE XUÑO 2001 OPCIÓN 1 = CONVOCATORIA DE XUÑO 2006 OPCIÓN 1 = CONVOCATORIA DE XUÑO 2010 OPCIÓN 2

CRITERIOS DE AVALIACIÓN CIUG

Esta cuarta pregunta terá unha puntuación máxima de 3 puntos. Requírese a correcta interpretación do documento, valorando tanto a súa comprensión (lectura) como a súa explicación (análise) en termos, sempre que sexa procedente, de causas e consecuencias posibles.

Como criterios orientativos poden citarse os seguintes:

CLIMOGRAMA que representa as temperaturas (mediante puntos unidos cunha liña) e as precipitacións (mediante barras verticais) cunha escala vertical doble das precipitacións con respecto ás temperaturas.

– Temperaturas algo contrastadas, ainda que cunha media elevada (das máis altas da Península Ibérica) e cunha amplitude térmica relativamente marcada entre un verán caluroso e un inverno non excesivamente frío, que nos fala dun certo alonxamento do mar e de certos matices de interior.

– Precipitacións escasas, cun mes, xulio, no que prácticamente están ausentes. Segundo o índice de

Gaussen hai cinco meses áridos.

– Polo volume anual das precipitacións debemos orientarnos cara a España Seca, e pola aridez, cara o seu ámbito meridional.

– Polo reparto anual das precipitacións, estamos ante as características típicas do clima mediterráneo, ainda que o feito de que as meirandes precipitacións caian nos meses invernais antes que nos equinocciais debe conducirnos ó dominio da Depresión do Guadalquivir, afectada polas perturbacións que penetran polo Golfo de Cádiz.

– Caracteres da paisaxe bioclimática do dominiomediterráneo.

– Valorarase unha aportación crítica acerca dos problemasda aridez no ámbito mediterráneo e acerca das potencialidades do regadío para solventar os problemas dela derivados, así como sobre as circunstancias da fraxilidade ecolóxica deste dominio.

CONVOCATORIA DE SETEMBRO 2001 OPCIÓN 2 = CONVOCATORIA DE SETEMBRO 2004  CONVOCATORIA DE XUÑO 2009 OPCIÓN 2

CRITERIOS DE AVALIACIÓN CIUG

Esta cuarta pregunta terá unha puntuación máximade 3 puntos.Requírese a correcta interpretación do documento, valorando tanto a súa comprensión (lectura) como a súa explicación (análise) en termos, sempre que sexa procedente, de causas e consecuencias posibles.

Como criterios orientativos pueden citarse osseguintes:

CLIMOGRAMA que representa as temperaturas (mediante puntos unidos cunha liña) e as precipitacións (mediante barras verticais) cunha escala vertical doble das precipitacións con respecto ás temperaturas.

– Temperatura media anual relativamente elevada ainda que ó longo do ano ad temperaturas medias mensuais están moi contrastadas ata marcar unha amplitude térmica anual considerable, de 17,8º. O verán é caluroso achegándose ós 25º e o invierno frío, rondando os 6º, o que nos fala dun alonxamento do mar e de matices de continentalización.

– As precipitacións son escasas, dentro da España Seca e case no límite da árida. O seu reparto anual é irregular e os máximos son claramente equinoccionais, con mínimos claros na estación estival. Poden observarse ata 4 meses áridos segundo o índice de Gaussen.

– Polo volume e o reparto das precipitacións, estamos claramente ante as características do clima mediterráneo, ainda que polas extremadas temperaturas son evidentes tamén os matices de continentalización que nos deben levar cara o ámbito dunha depresión como a do Ebro, ben aillada da influencia atemperadora das augas mariñas.

– Caracteres da paisaxe bioclimática do dominio mediterráneo e dos seus sectores máis áridos e extremados, como é o caso.

– Valorará unha aportación crítica acerca dos problemas da aridez no ámbito mediterráneo e acerca

das potencialidades do regadío para solventar os problemas dela derivados, así como calquera alusión ó Plano Hidrolóxico Nacional, que afecta ás terras reflectidas neste climograma.

CONVOCATORIA DE SETEMBRO 2003 OPCIÓN 2

CRITERIOS DE AVALIACIÓN CIUG

Esta cuarta pregunta terá unha puntuación máxima de 3 puntos. Requírense a correcta interpretación do documento, valorando tanto a súa comprensión (lectura) como a súa explicación (análisis) en termos, sempre que sexa procedente, de causas e consecuencias posibles. Como criterios orientativos pódense citar os seguintes: tipoloxía da imaxe (CLIMOGRAMA, que representa a variación mensual das temperaturas e as precipitacións ao longo dun ano), características do reparto deses elementos representados (contaste das temperaturas ao longo do ano, con elevada amplitude térmica, precipitacións escasas cun descenso acusado no verán, catro meses áridos segundo o índice de Gaussen), tipoloxía correspondente ao interior peninsular (variedade mediterránea continentalizada), causas (dinámica atmosférica, altitude, illamento do océano) e consecuencias (na vexetación, nos aproveitamentos agrarios e nas paisaxes), etc.

CONVOCATORIA DE SETEMBRO 2005 OPCIÓN 2

CRITERIOS DE AVALIACIÓN CIUG

Esta cuarta pregunta terá unha puntuación máxima de 3 puntos. Requírese a correcta interpretación do documento, valorando tanto a súa comprensión (lectura) como a súa explicación (análise) en termos, sempre que sexa pertinente, de causas e consecuencias posibles. Como criterios orientativos poden citarse os seguintes: tipoloxía da imaxe (CLIMOGRAMA que representa as temperaturas mediante puntos unidos cunha liña e as precipitacións mediante barras verticais, cunha escala vertical doble das precipitacións con respecto ás temperaturas); temperatura media anual relativamente suave, amplitude térmica anual non moi elevada, de 11,2º, verán fresco que non supera os 19º e inverno suave, rondando os 8º, o que nos fala da proximidade ó océano como posible causa; precipitacións abundantes, dentro da España Húmida, regulares e con máximos claramente invernales e un secundario en maio (sen meses áridos segundo o índice de Gaussen); características de clima oceánico moi húmido que nos debe levar ó ámbito cantábrico; caracteres da paisaxe bioclimática do dominio oceánico húmido, etc. Valoraranse as referencias ós montes cantábricos como núcleo hidrolóxico importante na Península, as disimetrías das súas vertentes norte e sur, os réximes fluviais, etc.

CONVOCATORIA DE XUÑO 2007 OPCIÓN 2   =   CONVOCATORIA DE SETEMBRO 2009 OPCIÓN 1

CRITERIOS DE AVALIACIÓN CIUG

Esta cuarta pregunta terá unha puntuación máxima de 3 puntos. Requírese a correcta interpretación do documento, valorando tanto a súa comprensión (lectura) como a súa explicación (análise) en termos, sempre que sexa procedente, de causas e consecuencias posibles. Como criterios orientadores poden citarse os seguintes: tipoloxía da imaxe (DIAGRAMA TERMOPLUVIOMÉTRICO que representa as temperaturas mediante puntos unidos cunha liña e as precipitacións mediante barras verticais, cunha escala vertical dobre das precipitacións con respecto ás temperaturas); temperatura media anual suave, amplitude térmica baixa, verán non excesivamente

caloroso e inverno suave, con influencia do océano; precipitacións elevadas propias da España húmida, bastante regulares aínda que con descenso estival que propicia incluso dous meses áridos segundo o índice de Gaussen, aínda que non moi marcados; trátase do dominio oceánico aínda que en posición de transición cara ó ámbito mediterráneo, como pode se-lo caso do sur de Galicia, en que empezan a manifestarse matices de aridez estival; caracteres da paisaxe bioclimática do dominio oceánico etc.

CONVOCATORIA DE SETEMBRO 2007 OPCIÓN 2  

CRITERIOS DE AVALIACIÓN CIUG

Esta cuarta pregunta terá unha puntuación máxima de 3 puntos. Requírese a correcta interpretación do documento, valorando tanto a súa comprensión (lectura) como a súa explicación (análise) en termos, sempre que sexa procedente, de causas e consecuencias posibles. Como criterios orientadores poden citarse os seguintes: tipoloxía da imaxe (DIAGRAMA TERMOPLUVIOMÉTRICO que representa as temperaturas mediante puntos unidos cunha liña e as precipitacións mediante barras verticais, cunha escala vertical dobre das precipitacións con respecto ás temperaturas); temperatura media anual suave, amplitude térmica elevada, verán caloroso e inverno frío, o que indica a perda de influencia do océano; precipitacións escasas propias da España seca, irregulares e concentradas nos meses equinocciais, con catro meses áridos segundo o índice de Gaussen; trátase do dominio temperado mediterráneo aínda que nunha posición interior que introduce matices de continentalización; pola escaseza das precipitacións e unha temperatura media suave, pode pensarse na Submeseta Sur; caracteres da paisaxe bioclimática do dominio mediterráneo continentalizado etc.

CONVOCATORIA DE SETEMBRO 2010 OPCIÓN 1

CRITERIOS DE AVALIACIÓN CIUG

Esta cuarta pregunta terá unha puntuación máxima de 3,5 puntos. Requírese a correcta interpretación do documento, valorando tanto a súa comprensión (lectura) coma a súa explicación (análise) en termos, sempre que sexa procedente, de causas e consecuencias posíbeis. Como criterios orientadores pódense citar os seguintes: tipoloxía da imaxe (DIAGRAMA TERMOPLUVIOMÉTRICO que representa as temperaturas mediante puntos unidos cunha liña e as precipitacións mediante barras verticais, cunha escala vertical dobre das precipitacións con respecto ás temperaturas); temperatura media anual elevada, amplitude térmica non moi elevada, con verán caloroso e inverno moi suave; precipitacións moi escasas propias da España semiárida, irregulares e concentradas nos meses equinocciais, con case dez meses áridos segundo o índice de Gaussen; trátase do dominio morno mediterráneo nunha posición meridional que presenta unha marcadísima aridez; pola escaseza das precipitacións e unha temperatura media elevada e con valores estacionais non excesivamente contrastados, pode pensarse no ámbito do sureste peninsular; caracteres da paisaxe bioclimática do dominio semiárido etc.

CONVOCATORIA DE XUÑO 2011 OPCIÓN 1

Analice e comente o CLIMOGRAMA (puntuación máxima de 3 puntos).

a) Réximes de precipitacións e temperaturas e tipo climático ao que corresponde:

Total de precipitacións é de 1.246 mm polo tanto sitúase na España húmida, a distribución é bastante regular ao longo do ano, aínda que atopamos os máximos no outono e no inverno cun mínimo relativo en verán, non se observa ningún mes con aridez.

Temperatura media suave 14, 1º . Temperatura mínima anual en Xaneiro de 10º define un inverno suave ea máxima situada no mes de Agosto que non supera os 20º propio dun verán fresco, a oscilación térmica é de 10º moi baixa, corresponde a un clima de influencia marítima.

Conclúese que se trata dun clima oceánico ou atlántico.

b) Factores explicativos:

a. Fronte polar: orixina as regulares precipitacións

b. Anticiclón das Azores: favorece o mínimo relativo de precipitacións estivais

c. Masas de aire: Polar marítima, ventos dominantes do oeste e noroeste

d. Características de la Península Ibérica: disposición periférica do relevo que obrigan ao aire a

elevarse e producen chuvias na vertente de barlovento, a situación na costa é practicamente a nivel

do mar explican as suaves temperaturas.

c) Influencia deste clima no medio.

Vexetación. Desenvolvese o bosque temperado caducifolio de faias e carballos como especies autóctonas, sotobosque é a landa (matogueira de toxo, xesta e uz) e as praderías. Aparecen bosques mixtos de carballos, faias e coníferas. Moitos deles son alterados para implantar cultivos, pastos ou especies forestais alóctonas de rápido crecemento para a súa explotación comercial.

Solos evolucionados, ricos en materia orgánica e ácidos, xa que as chuvias arrastran as bases.

Ríos caudalosos e de réxime regular, sen a penas estiaxes. Salvan fortes desniveis polo que teñen unha forte capacidade erosiva, escavan vales estreitos e profundos.

LIGAZÓN DE INTERESE

LIGAZÓN PROPOSTO POLA CIUG

http://www.02.ign.es/espmap/mapas_clima_bach/Mapa_clima_13.htm

http://www.slideshare.net/sennumero/comentario-dun-climograma

A&C DUN CLIMOGRAMA:

http://geoperspectivas2bachiller.blogspot.com.es/2011/03/comentario-de-un-climograma.html

Advertisements